Με την ολοκλήρωση σημαντικών έργων προστασίας, αποκατάστασης, συντήρησης και ανάδειξης, η αρχαία Νικόπολη κάνει ένα ακόμη βήμα προς τη διεκδίκηση της εγγραφής της στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Τις ολοκληρωμένες παρεμβάσεις του Υπουργείου Πολιτισμού εγκαινίασε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας, σε τελετή απόδοσής τους στην τοπική κοινωνία.

Τα έργα εντάσσονται στον ευρύτερο στρατηγικό σχεδιασμό του Υπουργείου για την προστασία και την ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου. Όπως ανακοίνωσε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, ο προκαταρκτικός φάκελος της υποψηφιότητας έχει ήδη υποβληθεί προς αξιολόγηση, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας απαιτητικής και μακράς διαδικασίας.

«Στόχος εθνικής σημασίας» η ένταξη

Η Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε τη Νικόπολη μνημειακό σύνολο εξαιρετικής σημασίας, που αποτυπώνει τη μετάβαση από τον ελληνιστικό κόσμο στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και, στη συνέχεια, στη χριστιανική εποχή. Όπως σημείωσε, τα σωζόμενα ρωμαϊκά και παλαιοχριστιανικά μνημεία, σε συνδυασμό με το εξαιρετικά διατηρημένο φυσικό τοπίο, συγκροτούν μια κληρονομιά διεθνούς ακτινοβολίας.

Η υπουργός αναφέρθηκε στο συνεκτικό πρόγραμμα παρεμβάσεων που υλοποιείται με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και του ΕΣΠΑ, καθώς και στον σχεδιασμό δράσεων για την προστασία της Νικόπολης από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, σε συνεργασία με συναρμόδια υπουργεία, ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια.

Επικαλούμενη τις εγγραφές του Ζαγορίου, των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων της Κρήτης και του Ολύμπου στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, ανέφερε ότι κατά τα τελευταία επτά χρόνια υποβλήθηκαν τρεις υποψηφιότητες —ο μέγιστος δυνατός αριθμός, σύμφωνα με την ίδια— και ολοκληρώθηκαν επιτυχώς και οι τρεις.

Για τη Νικόπολη υπογράμμισε την ανάγκη ομοψυχίας και συνεργασίας, πέρα από επιμέρους ή πολιτικές επιδιώξεις, επισημαίνοντας ότι η πρόωρη διεκδίκηση της «πατρότητας» μιας υποψηφιότητας μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στη διαδικασία.

«Η ένταξη της Νικόπολης στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO είναι ένας στόχος εθνικής σημασίας. Με συνεργασία, συνέπεια και αφοσίωση, εργαζόμαστε όλοι, ώστε η μοναδική αυτή κληρονομιά να αποκτήσει τη διεθνή αναγνώριση που της αξίζει», δήλωσε.

Καθοριστικής σημασίας για την υποψηφιότητα χαρακτηρίζεται η παράκαμψη του αρχαιολογικού χώρου, η οποία καταργεί τη διέλευση της Εθνικής Οδού μέσα από τη Νικόπολη και αποκαθιστά την ενότητα και την ολότητά της. Το έργο προγραμματίστηκε, χρηματοδοτήθηκε και υλοποιήθηκε από την Περιφέρεια Ηπείρου.

Μεγάλο Θέατρο: Ολοκληρώθηκε η Β΄ Φάση

Το έργο «Προστασία, συντήρηση και αποκατάσταση Μεγάλου Θεάτρου Νικόπολης (Β΄ Φάση)», προϋπολογισμού 3.377.693 ευρώ, χρηματοδοτήθηκε από το ΕΣΠΑ 2014–2020, μέσω του Περιφερειακού Επιχειρησιακού Προγράμματος Ηπείρου.

Οι εργασίες περιλάμβαναν την απομάκρυνση επιχώσεων και την αποκατάσταση των υποδομών του κάτω κοίλου, των τοιχοποιιών και των αναλημματικών τοίχων. Στο σκηνικό οικοδόμημα τοποθετήθηκε προσωρινή μεταλλική αντιστήριξη για την προστασία του μνημείου.

Η συνέχεια εξασφαλίστηκε με την ένταξη της Γ΄ Φάσης στο ΕΣΠΑ 2021–2027, στις 8 Απριλίου 2026, με προϋπολογισμό 3.500.000 ευρώ. Προβλέπονται η αποκατάσταση του σκηνικού οικοδομήματος, των παρασκηνίων και της ορχήστρας, η συμπλήρωση των εδωλίων, η διαμόρφωση προσβάσεων για άτομα με αναπηρία και η κατασκευή αποστραγγιστικού συστήματος. Θα ολοκληρωθούν, επίσης, η ανασκαφική έρευνα και οι εργασίες συντήρησης και τεκμηρίωσης.

Το Θέατρο εντάσσεται στο οικοδομικό πρόγραμμα του Αυγούστου, ανακαινίστηκε εκτενώς τον 2ο αιώνα μ.Χ. και μπορούσε να φιλοξενήσει περίπου 8.000 θεατές.

Παλάτι – Οίκος Γεωργίου Εκδίκου

Η συνολική ανάδειξη του κτιριακού συγκροτήματος του Παλατιού, γνωστού ως Οίκου Γεωργίου Εκδίκου, χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με προϋπολογισμό 503.452,02 ευρώ.

Κατά τις εργασίες αποκαλύφθηκαν 36 νέοι χώροι και δωμάτια, αποκαταστάθηκαν τοιχοποιίες και αναστηλώθηκαν δύο κίονες. Παράλληλα, συντηρήθηκε το μοναδικό σωζόμενο επιτοίχιο ψηφιδωτό της Νικόπολης, στο Μικρό Νυμφαίο.

Το συγκρότημα καταλαμβάνει ένα ολόκληρο οικοδομικό τετράγωνο της ρωμαϊκής πόλης, έκτασης περίπου δέκα στρεμμάτων. Πρόκειται για μεγάλη ρωμαϊκή οικία, η οποία αναπτύσσεται σε διαφορετικά επίπεδα και γνώρισε διαδοχικές φάσεις επισκευών από τον 1ο έως τον 7ο αιώνα μ.Χ.

Συντήρηση και ανάδειξη των παλαιοχριστιανικών ψηφιδωτών

Με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης υλοποιήθηκε και το έργο συντήρησης και ανάδειξης των ψηφιδωτών της Βασιλικής Α’ του επισκόπου Δουμετίου και της Βασιλικής Δ’, προϋπολογισμού 550.000 ευρώ. Παράλληλα, διαμορφώθηκε προσβάσιμη διαδρομή γύρω από τη Βασιλική Δ’.

Η Βασιλική Α’ αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα παλαιοχριστιανικά μνημεία της Νικόπολης. Τα ψηφιδωτά της, υψηλής καλλιτεχνικής ποιότητας, περιλαμβάνουν φυτικά και ζωικά μοτίβα, παραστάσεις κυνηγιού και θαλάσσια θέματα. Οι επιγραφές που συνδέονται με τον επίσκοπο Δουμέτιο παρέχουν σημαντικές πληροφορίες για την ιστορία και τη λειτουργία του ναού.