Στην Κνωσό, το σημαντικότερο και πιο εμβληματικό κέντρο του μινωικού πολιτισμού, συνεχίστηκαν οι εορταστικές εκδηλώσεις για την εγγραφή των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη αποκάλυψε την αναμνηστική πινακίδα, παρουσία εκπροσώπων της UNESCO, της Περιφέρειας Κρήτης, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της επιστημονικής κοινότητας, στελεχών του Υπουργείου Πολιτισμού και πλήθους κόσμου.

Η Κνωσός, το μεγαλύτερο και λαμπρότερο μινωικό ανάκτορο, αποτελεί διαχρονικό σύμβολο του μινωικού πολιτισμού και σημείο αναφοράς για την ιστορία και την αρχαιολογία της Μεσογείου. Συνδεδεμένη με τον μύθο του Λαβυρίνθου και του βασιλιά Μίνωα, υπήρξε διοικητικό, οικονομικό και θρησκευτικό κέντρο, αλλά και χώρος καλλιτεχνικής δημιουργίας, τεχνολογικής καινοτομίας και ανάπτυξης σύνθετων κοινωνικών δομών.

Στην ομιλία της, η Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε την εγγραφή των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων στον κατάλογο της UNESCO «κορυφαία στιγμή διεθνούς αναγνώρισης του ελληνικού πολιτισμού». Όπως σημείωσε, η 12η Ιουλίου 2025 υπήρξε ημέρα υπερηφάνειας για την Ελλάδα και κυρίως για την Κρήτη, καθώς επιβεβαιώθηκε με τον πλέον επίσημο τρόπο ότι ο μινωικός πολιτισμός αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και της συλλογικής μνήμης της ανθρωπότητας.

Η Υπουργός αναφέρθηκε στη σημασία των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων ως εμβληματικών τεκμηρίων ενός από τους σπουδαιότερους προϊστορικούς πολιτισμούς της Ανατολικής Μεσογείου, ο οποίος αναπτύχθηκε από το 2800 περίπου έως το 1100 π.Χ. Επισήμανε ότι η μινωική κληρονομιά, ως κιβωτός αξιών, μύθων και κοινωνικών ιδεών, εξακολουθεί να επηρεάζει την καλλιτεχνική και πνευματική σκέψη.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον θρύλο του Λαβυρίνθου και του Μινώταυρου, άρρηκτα συνδεδεμένο με τα ανάκτορα της Κνωσού, επισημαίνοντας ότι ο Λαβύρινθος παραμένει έως σήμερα παγκόσμιο σύμβολο πολυπλοκότητας, δημιουργικότητας και δαιδαλώδους οργάνωσης.

Αναφερόμενη στη μινωική τέχνη, η Λίνα Μενδώνη υπογράμμισε τον μοναδικό φυσιοκρατικό χαρακτήρα της, την ελευθερία της κίνησης, καθώς και τη στενή της σχέση με τη φύση, τη θάλασσα και το φως. Οι τοιχογραφίες, τα αγγεία, οι σφραγίδες και η μικροτεχνία αποτυπώνουν, όπως τόνισε, έναν πολιτισμό εξωστρεφή, δημιουργικό και βαθιά ανθρωποκεντρικό. Η UNESCO αναγνώρισε την αυθεντικότητα, την ακεραιότητα και την εξέχουσα οικουμενική αξία των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων, με βάση τέσσερα από τα έξι πολιτιστικά κριτήρια της Σύμβασης Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

«Τα Μινωικά Ανακτορικά Κέντρα συνιστούν την πιο αυθεντική και αντιπροσωπευτική έκφραση της ακμάζουσας μινωικής κοινωνίας, προσφέροντας τεκμήρια πρώιμης αστικής ανάπτυξης και ανακαλύπτοντας σύνθετες κοινωνικοπολιτικές δομές, λειτουργικά οργανωμένες γύρω από ένα ιεραρχικό διοικητικό σύστημα» επισήμανε. «Ήταν διοικητικά, οικονομικά και θρησκευτικά κέντρα, η σύνθετη αρχιτεκτονική των μορφών των οποίων, με επιρροές από την Αίγυπτο και την εγγύς Ανατολή, σχεδιάστηκε να εξυπηρετεί τις ποικίλες ανάγκες και τις λειτουργίες μιας ιεραρχημένης κοινωνίας. Αυτό πρέπει να το θυμόμαστε και σήμερα. Η κοινωνία για να ακμάζει και να αποδίδει πρέπει να είναι ιεραρχημένη. Τα μνημεία αυτά συνιστούν διαχρονικά σημείο αναφοράς στην ιστορία της ανθρωπότητας, καθώς παρέχουν υλικές μαρτυρίες για την ανάπτυξη πρώιμων οικονομικών συστημάτων, όπως η γεωργία, η κτηνοτροφία και το θαλάσσιο εμπόριο. Αποτελούν επίσης πηγή πολύτιμη τεκμηρίωσης για τα δύο αρχαιότερα συστήματα γραφής της Ευρώπης, την κρητική ιερογλυφική και τη γραμμική Α, τα οποία επινοήθηκαν στην Κρήτη ήδη από τις αρχές της δεύτερης χιλιετίας».

Η Υπουργός Πολιτισμού υπογράμμισε ότι η εγγραφή στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς δεν αποτελεί απλώς τιμητική διάκριση, αλλά συνεπάγεται δεσμευτική ευθύνη διαρκούς και αποτελεσματικής προστασίας. Όπως ανέφερε, το κράτος, οι αρμόδιες υπηρεσίες, η Τοπική Αυτοδιοίκηση και οι τοπικές κοινωνίες οφείλουν να διασφαλίζουν συλλογικά την ακεραιότητα, την αυθεντικότητα και τη διαφύλαξη των μνημείων για τις επόμενες γενιές.

Η Λίνα Μενδώνη σημείωσε ότι η μέριμνα της Πολιτείας για τα Μινωικά Ανακτορικά Κέντρα είχε ξεκινήσει πολύ πριν από την ένταξή τους στην UNESCO, μέσα από συστηματικό σχεδιασμό, επιστημονική τεκμηρίωση και μεθοδική προετοιμασία του φακέλου υποψηφιότητας. Στο πλαίσιο αυτό εκπονήθηκαν εξειδικευμένες μελέτες τεκμηρίωσης και προστασίας, σχέδια διαχείρισης φυσικών και ανθρωπογενών κινδύνων, καθώς και παρεμβάσεις για την επισκεψιμότητα, την προσβασιμότητα και την αναβάθμιση των υποδομών.

Στην Κνωσό, τον πλέον εμβληματικό μινωικό χώρο, ξεκινούν έργα προστασίας και στερέωσης των μνημείων, εκσυγχρονισμού των υποδομών υποδοχής του κοινού, βελτίωσης της προσβασιμότητας και αναβάθμισης των συστημάτων διαχείρισης των επισκεπτών. Στόχος είναι η διασφάλιση της αυθεντικότητας και της λειτουργικότητας του χώρου, υπό τις συνθήκες αυξημένης επισκεψιμότητας.

Σε άμεση σύνδεση με τα έργα αυτά βρίσκεται η Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση «Εμβληματικές Διαδρομές Κρήτης: Περιβάλλον και Πολιτισμός», μία από τις σημαντικότερες στρατηγικές παρεμβάσεις που υλοποιούνται σήμερα στην Ελλάδα στον τομέα της πολιτιστικής διαχείρισης και της βιώσιμης περιφερειακής ανάπτυξης. Στον πυρήνα της βρίσκεται η συγκρότηση της Μινωικής Πολιτιστικής Διαδρομής.

Η πρωτοβουλία υλοποιείται από την Περιφέρεια Κρήτης, σε στενή συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού, με χρηματοδότηση από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους. Ειδικά για τη Μινωική Πολιτιστική Διαδρομή έχουν εξασφαλιστεί πόροι ύψους περίπου 15 εκατομμυρίων ευρώ, κυρίως από το ΕΣΠΑ.

Η Υπουργός Πολιτισμού τόνισε ότι η εγγραφή των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων στην UNESCO δημιουργεί νέες και σημαντικές αναπτυξιακές προοπτικές για την Κρήτη. Ενισχύει το διεθνές πολιτιστικό της αποτύπωμα, αναβαθμίζει τη θέση της στον παγκόσμιο πολιτιστικό χάρτη και διευρύνει τις δυνατότητες βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης υψηλής ποιότητας.

Όπως επισήμανε, η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι οι εγγραφές μνημείων στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς λειτουργούν ως πολλαπλασιαστές επισκεψιμότητας, επενδύσεων, τοπικής επιχειρηματικότητας και πολιτιστικής εξωστρέφειας. Παράλληλα, ενισχύουν μορφές πολιτιστικού, αρχαιολογικού, εκπαιδευτικού και περιπατητικού τουρισμού, συμβάλλοντας στην επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου και στην προώθηση ενός προτύπου αειφόρου ανάπτυξης.

Η Λίνα Μενδώνη υπογράμμισε ότι η ένταξη των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων δεν υπήρξε αποτέλεσμα συγκυρίας, αλλά καρπός μακρόχρονης, συστηματικής και συλλογικής προσπάθειας. Ευχαρίστησε τα στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού, τις αρμόδιες υπηρεσίες, την Περιφέρεια Κρήτης, τους Δήμους και όλους όσοι συνέβαλαν στην τεκμηρίωση και προώθηση της σειριακής υποψηφιότητας.

Καταλήγοντας, σημείωσε ότι τα Μινωικά Ανακτορικά Κέντρα δεν ανήκουν μόνο στην Ελλάδα, αλλά στην παγκόσμια κοινότητα. Για τον λόγο αυτό, η προστασία και η ανάδειξή τους αποτελούν κοινή ευθύνη όλων. Η συνεργασία ανάμεσα στο Υπουργείο Πολιτισμού, την Περιφέρεια, την Τοπική Αυτοδιοίκηση και τις τοπικές κοινωνίες, όπως τόνισε, πρέπει να συνεχιστεί με την ίδια αφοσίωση, ώστε να διαφυλαχθεί η αυθεντικότητα και η αξία αυτών των μοναδικών πολιτιστικών αγαθών.