Στο πλαίσιο της επίσκεψής της στα Δωδεκάνησα, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη απέδωσε στους πολίτες της Ρόδου τρία σημαντικά μνημεία εντός της Μεσαιωνικής Πόλης. Πρόκειται για το Τέμενος Ρετζέπ Πασά, ένα από τα σημαντικότερα δείγματα οθωμανικής αρχιτεκτονικής στα Δωδεκάνησα, το Οθωμανικό Αρχοντικό Χασάν Μπέη, το οποίο θα λειτουργήσει ως εκθεσιακός χώρος αναδεικνύοντας την ιστορία της Ρόδου στη μεγάλη ιστορική διαχρονία, καθώς και το έργο ανάδειξης των Επιθαλάσσιων Οχυρώσεων της πόλης, από τον Μόλο του Naillac έως τον Μόλο των Μύλων.

Τα έργα προστασίας, ανάδειξης και αποκατάστασης χρηματοδοτήθηκαν με εθνικούς πόρους του Υπουργείου Πολιτισμού και πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Υλοποιήθηκαν από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, την Εφορεία Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου και την Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Δωδεκανήσου.

Η Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Ύστερα από τέσσερα χρόνια συστηματικής και σκληρής δουλειάς, το Υπουργείο Πολιτισμού έχει τη μεγάλη χαρά να αποδίδει στην τοπική κοινωνία της Ρόδου και στους χιλιάδες επισκέπτες του νησιού, μια σειρά από εξαιρετικά σημαντικά μνημεία. Η ελληνική πολιτεία αποκαθιστά με τον ίδιο σεβασμό τα μνημεία όλων των ιστορικών περιόδων. Αρχαιολογικοί χώροι, χριστιανικά, βυζαντινά και οθωμανικά μνημεία αντιμετωπίζονται ισότιμα, καθώς όλα μαζί συνθέτουν το πολύτιμο μωσαϊκό της ιστορικής μας ταυτότητας».

Η Υπουργός Πολιτισμού σημείωσε ότι, ειδικά για την πόλη της Ρόδου, οι συνολικοί πόροι που διατέθηκαν αγγίζουν τα 45 εκατομμύρια ευρώ. Όπως ανέφερε, η Μεσαιωνική Πόλη προικοδοτείται με εμβληματικά έργα, τα οποία αποτελούν καρπό συγκροτημένου στρατηγικού σχεδιασμού. Το Αρχοντικό Χασάν Μπέη, το Τέμενος Ρετζέπ Πασά και οι Επιθαλάσσιες Οχυρώσεις, τόνισε, δεν αποτελούν απλώς σημαντικά αρχιτεκτονικά σύνολα, αλλά «ζωντανούς πυρήνες πολιτισμού», που θα λειτουργήσουν ως νέοι πόροι παιδείας, ιστορικής γνώσης και βιώσιμης ανάπτυξης.

Το Τέμενος Ρετζέπ Πασά βρίσκεται στην πλατεία Δωριέως, στη Μεσαιωνική Πόλη της Ρόδου. Χτίστηκε περί το 1587, προς τιμήν του ομώνυμου ναυάρχου, και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα δείγματα οθωμανικής αρχιτεκτονικής στα Δωδεκάνησα. Το μνημείο εμφάνιζε σοβαρά προβλήματα, γεγονός που κατέστησε αναγκαία την επέμβαση για τη διάσωσή του.

Μέσω της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες εργασίες στερέωσης και συντήρησης τόσο στο τέμενος όσο και στο μαυσωλείο του Ρετζέπ Πασά. Οι παρεμβάσεις περιλάμβαναν τη διάσωση του πολύτιμου ζωγραφικού διακόσμου, την ανακατασκευή γύψινων, μαρμάρινων και ξύλινων στοιχείων, καθώς και τη δομική αποκατάσταση του μιναρέ. Το μνημείο αποδίδεται πλέον στην κοινωνία της Ρόδου πλήρως αποκατεστημένο, ως σύγχρονος και υποδειγματικός πολιτιστικός χώρος.

Το έργο «Αποκατάσταση και Ανάδειξη των Επιθαλάσσιων Οχυρώσεων από τον Μόλο του Naillac έως τον Μόλο των Μύλων», προϋπολογισμού σχεδόν 1.200.000 ευρώ, διασφάλισε τη μακροπρόθεσμη προστασία του αμυντικού συμπλέγματος στη λιμενική ζώνη. Παράλληλα, επιτεύχθηκε η λειτουργική διασύνδεση των μνημείων με την καθημερινότητα και τον αστικό ιστό της Μεσαιωνικής Πόλης.

Στο πλαίσιο του έργου πραγματοποιήθηκαν σχολαστικές συμπληρώσεις τοιχοποιιών και στερεώσεις μεσαιωνικών και αρχαίων θεμελιώσεων. Οι παρεμβάσεις επικεντρώθηκαν στη στερέωση και αποκατάσταση των οχυρωματικών κατασκευών στον πύργο και τον προμαχώνα του Αποστόλου Παύλου, καθώς και στον Μόλο του Naillac. Περιέλαβαν, επίσης, τις επάλξεις του πύργου, την εσωτερική πύλη και τις κανονιοθυρίδες του προπυργίου στο οχυρωματικό σύμπλεγμα της βυζαντινής θαλασσινής πύλης.

Παράλληλα, στο συγκρότημα της νεότερης θαλασσινής πύλης στερεώθηκε το σπειροειδές κλιμακοστάσιο, ενώ στην πυργοειδή πύλη της Αγίας Αικατερίνης αποκαταστάθηκαν η άνω στάθμη, οι επάλξεις και η παλαιά σκάλα. Για την αισθητική και λειτουργική αναβάθμιση του συνόλου εγκαταστάθηκαν σύγχρονα ηλεκτρομηχανολογικά δίκτυα και ειδικός φωτισμός ανάδειξης, ενώ δημιουργήθηκαν οργανωμένες προσβάσεις και διαδρομές κυκλοφορίας.

Ολοκληρώθηκε, επίσης, η αποκατάσταση του Οθωμανικού Αρχοντικού Χασάν Μπέη, με προϋπολογισμό περίπου 2.000.000 ευρώ. Το αρχοντικό μετατρέπεται σε έναν νέο πολιτιστικό πόλο της Μεσαιωνικής Πόλης, κατάλληλο για τη φιλοξενία ποικίλων πολιτιστικών δράσεων. Πρόκειται για μοναδικό ιστορικό οίκημα, η αποκατάσταση του οποίου αναδεικνύει την αισθητική και ιστορική αξία της συγκεκριμένης περιόδου στη Ρόδο.

Οι εργασίες στο Αρχοντικό Χασάν Μπέη περιέλαβαν την άρση της ετοιμορροπίας, την πλήρη στερέωση και ανακατασκευή των λιθοδομών, την αποκατάσταση της ξύλινης σκάλας, του μεσοπατώματος και της στέγης, καθώς και την εγκατάσταση σύγχρονων ηλεκτρομηχανολογικών δικτύων και συστημάτων ασφαλείας.

Μέσα από τη δομική στερέωση, τη συντήρηση και τη λειτουργική διασύνδεση των μνημείων με τον αστικό ιστό, το Υπουργείο Πολιτισμού αναβαθμίζει αισθητικά και λειτουργικά τη Μεσαιωνική Πόλη της Ρόδου, ένα παγκόσμιο ορόσημο προστατευόμενο από την UNESCO. Η ολοκλήρωση των έργων αναδεικνύει έμπρακτα την πολυπολιτισμική ιστορική διαστρωμάτωση του νησιού, αποδίδοντας πολύτιμους δημόσιους χώρους στην κοινωνία και δημιουργώντας νέους πόρους για την παιδεία, την ιστορική γνώση και τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη.

Εγκαινιάστηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο της Χάλκης

Στη Χάλκη, η Λίνα Μενδώνη εγκαινίασε το νεοϊδρυθέν Αρχαιολογικό Μουσείο και παρέστη στην τελετή επαναλειτουργίας του πλήρως αποκατεστημένου μεταβυζαντινού ναού της Παναγίας της Χωριανής, στο Κάστρο του νησιού. Τα δύο έργα, συνολικού προϋπολογισμού άνω του 1.000.000 ευρώ, υλοποιήθηκαν από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και εθνικούς πόρους.

Στην ομιλία της η Υπουργός Πολιτισμού σημείωσε ότι το νεοϊδρυθέν Αρχαιολογικό Μουσείο Χάλκης είναι το 31ο μουσείο που παραδίδεται στους πολίτες από το 2019, υπογραμμίζοντας ότι κάθε μουσείο, ανεξάρτητα από το μέγεθός του, διαφυλάσσει την ταυτότητα και την ιστορία του τόπου. Παράλληλα, αναφέρθηκε στην απόδοση του Ιερού Ναού της Παναγίας Χωριανής στην αρχική του λατρευτική χρήση, τονίζοντας ότι η ολοκλήρωση των δύο έργων στην ακριτική Χάλκη αποδεικνύει την προσήλωση της Πολιτείας στην ισότιμη πολιτιστική ανάπτυξη όλων των περιφερειών της χώρας.

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Χάλκης στεγάζεται σε παραδοσιακό κτήριο στον Εμπορειό, δωρεά του Σάββα Θεοδωρίδη προς τον Δήμο Χάλκης. Το κτήριο διαμορφώθηκε σύμφωνα με τις σύγχρονες μουσειακές προδιαγραφές, με εγκατάσταση ηλεκτρομηχανολογικών συστημάτων, υποδομών κλιματισμού, ασφάλειας και πυρανίχνευσης, καθώς και ειδικού εκθεσιακού φωτισμού. Είναι πλήρως προσβάσιμο σε άτομα με αναπηρία και διαθέτει οπτικοακουστικά μέσα και ενημερωτικό υλικό, συμπεριλαμβανομένων εκδόσεων σε γραφή Braille.

Η μόνιμη έκθεση του μουσείου παρουσιάζει τη γεωγραφία και την ιστορία της Χάλκης, αναδεικνύοντας τη θέση και τον ρόλο του νησιού κατά την αρχαιότητα μέσα από αρχαιολογικά ευρήματα που έχουν προκύψει από τις έρευνες των τελευταίων δεκαετιών.

Ο ναός της Παναγίας Χωριανής βρίσκεται στον μεσαιωνικό οικισμό του Χωριού, στη βόρεια πλευρά του λόφου Παλαιόκαστρο, κάτω από το μεσαιωνικό κάστρο της Χάλκης. Κτισμένος πιθανότατα τον 17ο αιώνα, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της μεταβυζαντινής εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής των Δωδεκανήσων.

Οι εργασίες στο μνημείο περιέλαβαν τη στατική ενίσχυση και την αρχιτεκτονική αποκατάσταση του κελύφους και της θολωτής οροφής, την ανακατασκευή του περιβόλου και τη βελτίωση της πρόσβασης. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν εργασίες καθαρισμού και στερέωσης του ζωγραφικού διακόσμου, συντήρησης του ξυλόγλυπτου τέμπλου και του εικονοστασίου, καθώς και αποκατάστασης πέντε φορητών εικόνων ιδιαίτερης ιστορικής και καλλιτεχνικής αξίας.