Ένα σημαντικό τεκμήριο για τη λαϊκή πολιτιστική κληρονομιά της Λευκάδας αποτελεί το νέο βιβλίο της Τζένης Φραγκούλη με τίτλο «Το Καρσάνικο Κέντημα: Μοτίβα παράδοσης και μνήμης – Βελονιές, μοτίβα, μαρτυρίες, νέα στοιχεία, ιστορική τεκμηρίωση», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Βιβλιοθήκη της Εστίας».

Η έκδοση, η οποία τελεί υπό την αιγίδα του Δήμου Λευκάδας και της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων, με μέγα χορηγό το Ίδρυμα Γεωργίου και Βικτωρίας Καρέλια, επιχειρεί για πρώτη φορά μία συστηματική ιστορική τεκμηρίωση της διαδρομής του περίφημου «Καρσάνικου» κεντήματος, μιας μοναδικής μορφής λαϊκής τέχνης που γεννήθηκε στην Καρυά Λευκάδας και συνδέθηκε άρρηκτα με τη συλλογική μνήμη και την πολιτιστική ταυτότητα του νησιού.

Το σκληρόδετο βιβλίο των 128 σελίδων παρουσιάζει σπάνιο φωτογραφικό υλικό, μοτίβα, βελονιές και μαρτυρίες, φωτίζοντας την ιδιαίτερη τεχνική που ανέπτυξαν οι περίφημες Καρσάνες κεντήστρες. Κεντρική μορφή της αφήγησης είναι η Μαρία Σταύρακα, γνωστή ως «Κουτσοχέρω», η οποία θεωρείται εμπνεύστρια και δημιουργός της ξεχωριστής «Καρσάνικης» βελονιάς.

Όπως επισημαίνεται στην έκδοση, η τεκμηρίωση της ιστορίας του «Καρσάνικου» κεντήματος υπήρξε ιδιαίτερα απαιτητική, καθώς η τέχνη της κεντητικής μεταδιδόταν κυρίως προφορικά από γενιά σε γενιά. Οι τεχνικές, τα μοτίβα και οι συμβολισμοί σπάνια καταγράφονταν, ενώ πολλές γυναίκες κεντήστρες κρατούσαν μυστικά τα σχέδια και τις δημιουργίες τους, καθώς αποτελούσαν προσωπικό κεφάλαιο δεξιοτεχνίας, κοινωνικής αναγνώρισης αλλά και επαγγελματικής επιβίωσης.

Καθοριστική για την έρευνα υπήρξε η αξιοποίηση προφορικών μαρτυριών συγγενών πρώτου βαθμού γυναικών που μαθήτευσαν δίπλα στη Μαρία Σταύρακα, καθώς και η διασταύρωση στοιχείων με ιστορικές πηγές και βιβλιογραφία γύρω από την τέχνη της κεντητικής. Παράλληλα, η φωτογραφική αποτύπωση των έργων λειτούργησε ως βασικό στοιχείο σύνδεσης της ιστορικής έρευνας με τη ζωντανή πολιτιστική μνήμη.

Η συγγραφέας χαρακτηρίζει το «Καρσάνικο» κέντημα «σημαντικό θησαυρό του λαϊκού πολιτισμού της Λευκάδας», τονίζοντας ότι πρόκειται όχι μόνο για τοπική έμπνευση αλλά και για εγχώρια παραγωγή με ισχυρή πολιτιστική και αναπτυξιακή διάσταση. Όπως αναφέρει, στόχος του βιβλίου είναι να συμβάλει στην καταγραφή και διατήρηση της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς, επικαλούμενη τη φράση της λαογράφου Αγγελικής Χατζημιχάλη: «Δεν πρέπει να χαθεί γιατί είναι οι ρίζες μας, είναι ο τόπος μας».