Στη Ζώμινθο, στον εμβληματικό αρχαιολογικό χώρο του Ψηλορείτη, ολοκληρώθηκαν οι εορταστικές εκδηλώσεις για την εγγραφή των έξι Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων της Κρήτης στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Παρουσία της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη, εκπροσώπων της UNESCO, της τοπικής αυτοδιοίκησης, της επιστημονικής κοινότητας, στελεχών του Υπουργείου Πολιτισμού και πλήθους κόσμου, η Κρήτη έστειλε ένα ισχυρό μήνυμα πολιτιστικής συνέχειας και διεθνούς αναγνώρισης.

Στον χαιρετισμό της, η Λίνα Μενδώνη τόνισε ότι η εκδήλωση στη Ζώμινθο δεν αφορά μόνο τον εορτασμό μιας κορυφαίας διεθνούς διάκρισης για την Ελλάδα και την Κρήτη, αλλά αποτελεί «μια στιγμή αυτογνωσίας, ιστορικής συνείδησης, συλλογικής ευθύνης και βαθιάς συγκίνησης» για όλους όσοι εργάστηκαν μεθοδικά και συστηματικά ώστε τα Μινωικά Ανακτορικά Κέντρα να εγγραφούν στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Η υπουργός Πολιτισμού υπογράμμισε τον ιδιαίτερο συμβολισμό της Ζωμίνθου, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για το μοναδικό έως σήμερα γνωστό μινωικό ανακτορικό κέντρο σε ορεινό περιβάλλον. Βρίσκεται πάνω στον αρχαίο δρόμο που συνέδεε την Κνωσό με το Ιδαίο Άντρο, αποκαλύπτοντας τη γεωγραφική εμβέλεια, τη διοικητική οργάνωση και τη σύνθετη ταυτότητα του μινωικού κόσμου.

Όπως σημείωσε, η Ζώμινθος εξακολουθεί να εμπλουτίζει τη γνώση για τη μινωική παρουσία στην ενδοχώρα της Κρήτης και να αναδεικνύει τη διαχρονική σχέση ανθρώπου, φύσης και πολιτισμού.

Μια διεθνής αναγνώριση με διαρκή ευθύνη

Η Λίνα Μενδώνη αναφέρθηκε στη σημασία του μινωικού πολιτισμού ως ενός εξωστρεφούς, δημιουργικού και βαθιά ανθρωποκεντρικού πολιτισμού, ο οποίος μετέτρεψε τη γεωγραφική θέση της Κρήτης σε γέφυρα επικοινωνίας λαών και πολιτισμών.

Τα Μινωικά Ανακτορικά Κέντρα, όπως ανέφερε, υπήρξαν πυρήνες πολιτικής εξουσίας, οικονομικής δραστηριότητας, θρησκευτικής ζωής και καλλιτεχνικής δημιουργίας. Η αρχιτεκτονική τους, τα εξελιγμένα συστήματα διαχείρισης νερού, η πολεοδομική τους οργάνωση και η ανάπτυξη πρώιμων μορφών γραφής αποτυπώνουν ένα ιδιαίτερα προηγμένο επίπεδο τεχνογνωσίας και κοινωνικής οργάνωσης για την εποχή τους.

Η UNESCO αναγνώρισε την εξέχουσα οικουμενική αξία, την αυθεντικότητα και την ακεραιότητά τους, με βάση τέσσερα από τα έξι πολιτιστικά κριτήρια της Σύμβασης Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

Η υπουργός υπογράμμισε, ωστόσο, ότι η εγγραφή δεν αποτελεί απλώς μια τιμητική διάκριση, αλλά μια διαρκή δέσμευση προστασίας, διατήρησης και ανάδειξης των μνημείων. Όπως είπε, απαιτείται σχέδιο, συνεργασία, επιμονή και συλλογική προσπάθεια από το Υπουργείο Πολιτισμού, την Περιφέρεια Κρήτης, την Τοπική Αυτοδιοίκηση, την επιστημονική κοινότητα και τις τοπικές κοινωνίες.

Στη Ζώμινθο συνεχίζεται σημαντική ανασκαφική και ερευνητική δραστηριότητα, παράλληλα με έργα προστασίας και ανάδειξης του μνημειακού συνόλου στον ορεινό όγκο του Ψηλορείτη.

Μέσα από τη Μινωική Πολιτιστική Διαδρομή και την Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση των εμβληματικών διαδρομών της Κρήτης, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις ώστε τα μινωικά μνημεία να λειτουργήσουν όχι μόνο ως διεθνώς αναγνωρισμένα πολιτιστικά αγαθά, αλλά και ως μοχλός βιώσιμης ανάπτυξης υψηλής ποιότητας για το νησί.

«Ο μινωικός πολιτισμός δεν ανήκει μόνο στην Ελλάδα, ανήκει στην παγκόσμια κοινότητα. Και γι’ αυτό η προστασία και η ανάδειξή του αποτελούν κοινή ευθύνη όλων μας», σημείωσε χαρακτηριστικά η Λίνα Μενδώνη.

Τα μηνύματα της UNESCO και του ICOMOS

Ο διευθυντής του Κέντρου Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, Lazare Eloundou, σε μαγνητοσκοπημένο μήνυμα, χαρακτήρισε την εγγραφή των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων στιγμή υπερηφάνειας τόσο για την Ελλάδα όσο και για τη διεθνή κοινότητα.

Όπως ανέφερε, οι αρχαιολογικοί αυτοί χώροι αποτελούν μοναδική μαρτυρία ενός από τους μεγάλους πολιτισμούς του αρχαίου κόσμου, ο οποίος συνέβαλε στη διαμόρφωση των πολιτιστικών θεμελίων της Ευρώπης.

Παράλληλα, τόνισε ότι η Παγκόσμια Κληρονομιά δεν είναι μόνο αναγνώριση εξαιρετικής αξίας, αλλά και δέσμευση για διατήρηση και βιώσιμη διαχείριση. Συνεχάρη την Ελλάδα για τις προσπάθειες προστασίας και ανάδειξης των χώρων, καθώς και για την ενίσχυση της σύνδεσής τους με τις τοπικές κοινωνίες.

Ο Ernesto Ottone, πρώην αναπληρωτής γενικός διευθυντής Πολιτισμού της UNESCO, επισήμανε ότι υποψηφιότητες τέτοιου κύρους και σοβαρότητας, οι οποίες αφορούν ολόκληρους πολιτισμούς, είναι ιδιαίτερα σύνθετες και μπορούν να επιτευχθούν μόνο με την ενεργό στήριξη της τοπικής κοινότητας.

Όπως σημείωσε, στη συγκεκριμένη περίπτωση οι τοπικές αρχές και οι κοινωνίες συστρατεύθηκαν δημιουργικά για την εγγραφή, η οποία δεν αφορά μόνο τα κατάλοιπα του παρελθόντος, αλλά αντανακλά μια ζωντανή ταυτότητα.

Η πρόεδρος του ICOMOS, Teresa Patrício, ανέφερε ότι η ημέρα αυτή έχει μεγάλη σημασία όχι μόνο για την Ελλάδα και την Ευρώπη, αλλά για ολόκληρη την παγκόσμια κοινότητα που εργάζεται για τη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Η ίδια τόνισε ότι η αναγνώριση από την UNESCO επιβεβαιώνει τη σημασία του μινωικού πολιτισμού ως ενός από τα πρωιμότερα και πλέον επιδραστικά κεφάλαια στην ανθρώπινη ιστορία. Παράλληλα, απέδωσε φόρο τιμής στους αρχαιολόγους, τους συντηρητές, τους ερευνητές και τις τοπικές κοινότητες που έχουν αφιερώσει δεκαετίες στη μελέτη και προστασία των μινωικών αρχαιολογικών χώρων.