Από το Μινωικό Ανακτορικό Κέντρο στα Μάλια ξεκίνησαν οι εορταστικές εκδηλώσεις στην Κρήτη για την εγγραφή των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη αποκάλυψε την πρώτη αναμνηστική πινακίδα του διεθνούς οργανισμού, παρουσία εκπροσώπων της Περιφέρειας Κρήτης, της τοπικής αυτοδιοίκησης, στελεχών του Υπουργείου Πολιτισμού και πλήθους κόσμου.

Η εκδήλωση συνέπεσε με την επίσημη απόδοση ενός έργου καθοριστικής σημασίας για τον αρχαιολογικό χώρο: της αντιπλημμυρικής θωράκισης, προστασίας και συνολικής αναβάθμισης του ανακτόρου. Οι παρεμβάσεις προστατεύουν τον χώρο από τα έντονα καιρικά φαινόμενα και τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, ενώ βελτιώνουν ουσιαστικά την εμπειρία των επισκεπτών.

Στον χαιρετισμό της, η Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε τον Ιούλιο του 2025 «ημερομηνία ορόσημο για την πατρίδα μας, την Κρήτη και τον ελληνικό πολιτισμό». Όπως τόνισε, με την εγγραφή των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων στην UNESCO, ο μινωικός πολιτισμός, ένας από τους λαμπρότερους πολιτισμούς του προϊστορικού Αιγαίου, αναγνωρίζεται και καθιερώνεται παγκοσμίως.

Η Υπουργός υπογράμμισε ότι τα μινωικά ανάκτορα δεν υπήρξαν μόνο διοικητικά και οικονομικά κέντρα, αλλά και εστίες πολιτισμού, τέχνης και τεχνολογικής καινοτομίας, με ανεπτυγμένα συστήματα γραφής και διοίκησης και ισχυρές επαφές με τους λαούς της Ανατολικής Μεσογείου. Η ανάδειξη του μινωικού πολιτισμού, σημείωσε, συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση των απαρχών του ευρωπαϊκού πολιτιστικού γίγνεσθαι και καθιερώνει την Κρήτη ως κοιτίδα πολιτισμού παγκόσμιας σημασίας.

Σύμφωνα με τα αρχαιολογικά δεδομένα, το ανάκτορο στα Μάλια χρονολογείται μεταξύ 1900 και 1700 π.Χ., ενώ θεωρείται πιθανό να προηγήθηκε χρονικά των ανακτόρων της Κνωσού και της Φαιστού. Η αποκάλυψη της πινακίδας της UNESCO στα Μάλια αποτελεί την αρχή μιας σειράς εκδηλώσεων που θα συνεχιστούν στην Κνωσό και τη Ζώμινθο, αναδεικνύοντας τον ενιαίο χαρακτήρα της σειριακής εγγραφής των έξι μινωικών ανακτορικών κέντρων.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε η Λίνα Μενδώνη στην ανάγκη προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς απέναντι στις συνέπειες της κλιματικής κρίσης. Όπως ανέφερε, το Υπουργείο Πολιτισμού εργάζεται συστηματικά σε αυτόν τον άξονα ήδη από το 2019, ενώ η Ελλάδα συγκαταλέγεται πλέον στις ελάχιστες χώρες που διαθέτουν εθνική στρατηγική για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς από τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης.

Αναφερόμενη ειδικά στα Μάλια, η Υπουργός υπενθύμισε ότι ο αρχαιολογικός χώρος είχε υποστεί σοβαρές φθορές από τα ακραία καιρικά φαινόμενα και τις πλημμύρες του 2019, γεγονός που κατέστησε αναγκαία την υλοποίηση ενός ολοκληρωμένου έργου αντιπλημμυρικής προστασίας και αποκατάστασης. Ευχαρίστησε τον προϊστάμενο της Διεύθυνσης Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων Θέμη Βλαχούλη και τους συνεργάτες του για την ωρίμανση και ολοκλήρωση του έργου, καθώς και τον Περιφερειάρχη Κρήτης Σταύρο Αρναουτάκη για τη σταθερή συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού.

Όπως σημείωσε, αυτή τη στιγμή υλοποιούνται στην Κρήτη πολιτιστικά έργα συνολικού ύψους περίπου 100 εκατομμυρίων ευρώ. Ιδιαίτερη μνεία έκανε επίσης στη Διευθύντρια Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, Έλενα Κουντούρη, και την ομάδα της για την προετοιμασία και την επιτυχή ολοκλήρωση του φακέλου υποψηφιότητας προς την UNESCO, μια προσπάθεια που, όπως είπε, αποτέλεσε «εθνικό σκοπό» για την Κρήτη και το Υπουργείο Πολιτισμού επί δεκαετίες.

Το έργο αντιπλημμυρικής προστασίας που παραδόθηκε στα Μάλια αποτελεί ολοκληρωμένη παρέμβαση συνολικού προϋπολογισμού 3,5 εκατομμυρίων ευρώ, χρηματοδοτούμενη από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Υλοποιήθηκε από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηρακλείου.

Οι εργασίες περιέλαβαν την κατασκευή σύγχρονου αποστραγγιστικού δικτύου και έργων διευθέτησης ομβρίων υδάτων, ώστε να αποτραπούν φαινόμενα κατολισθήσεων και πλημμυρών. Παράλληλα, αντικαταστάθηκαν τα παλαιά στέγαστρα προστασίας με νέες κατασκευές υψηλής ανθεκτικότητας, ενώ πραγματοποιήθηκαν εργασίες στερέωσης και συντήρησης των αρχαίων δομών του ανακτόρου.

Το έργο συνοδεύτηκε από σημαντικές παρεμβάσεις αναβάθμισης της επισκεψιμότητας του χώρου, με νέες ασφαλείς διαδρομές περιήγησης, οργανωμένους χώρους στάσης και σύγχρονο ενημερωτικό υλικό. Ιδιαίτερη μέριμνα δόθηκε στην προσβασιμότητα, με την κατασκευή ειδικής ράμπας για την εξυπηρέτηση ατόμων με αναπηρία.

Το Ανάκτορο των Μαλίων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του μινωικού πολιτισμού και του προϊστορικού Αιγαίου. Η συστηματική αρχαιολογική έρευνα, που ξεκίνησε το 1915 σε συνεργασία με τη Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή, έχει φέρει στο φως σημαντικά ευρήματα που τεκμηριώνουν τη διαχρονική σημασία του χώρου.