Μια πόλη δεν είναι μόνο τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα που σχετίζονται με αυτήν και έχουν καταγραφεί στα βιβλία. Είναι και μικρές ιστορίες που «κρύβονται» στις γειτονιές, στα κτίρια ή στους ανθρώπους της. Αυτές ακριβώς τις ιστορίες, επιχειρεί να αναδείξει η δράση «Μικρές Ιστορίες της πόλης», μια σειρά ομιλιών που υλοποιείται στο Ηράκλειο με πρωτοβουλία της Αντιδημαρχίας Πολιτισμού του Δήμου Ηρακλείου, σε συνεργασία με τη Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη.

Η δράση ξεκίνησε το 2024 και συνεχίζεται με αμείωτο ενδιαφέρον έως σήμερα, με τις ομιλίες να φιλοξενούνται στην αίθουσα «Θεοτοκόπουλος» της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης, έναν χώρο άρρηκτα συνδεδεμένο με τη γνώση, τη μνήμη και τον πολιτισμό του Ηρακλείου. Η συμμετοχή του κοινού είναι ελεύθερη και καταγράφεται έντονη, όπως είπε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η αρμόδια αντιδήμαρχος Πολιτισμού Ρένα Παπαδάκη-Σκαλίδη.

«Η σκέψη που μας οδήγησε στη διοργάνωση αυτών των ομιλιών ήταν να αναδείξουμε ή και να αποκαλύψουμε γεγονότα, ιστορικές περιόδους, προσωπικότητες που σημάδεψαν τη ζωή του Ηρακλείου στο πέρασμα του χρόνου και άγνωστες ή ξεχασμένες στιγμές της πόλης μας, μιας πόλης με πλούσιο πολυπολιτισμικό χαρακτήρα. Μέσα από τις διαλέξεις αυτές, παρουσιάζονται ενδιαφέρουσες μικρές ιστορίες που συνθέτουν τη μεγαλύτερη εικόνα της πόλης» ανέφερε χαρακτηριστικά η κα Παπαδάκη-Σκαλίδη, συμπληρώνοντας ότι στόχος είναι «να μοιραστούμε τις “Μικρές ιστορίες της πόλης” με τον κόσμο, να τις θυμηθούμε ή και να τις γνωρίσουμε, και ίσως να εμπνευστούμε από αυτές».

Στο επίκεντρο της δράσης, που υλοποιείται με τη στήριξη του δημάρχου Ηρακλείου Αλέξη Καλοκαιρινού όπως τόνισε η αντιδήμαρχος Πολιτισμού του Δήμου Ηρακλείου, βρίσκεται η λεγόμενη «μικροϊστορία», δηλαδή αφηγήσεις που συνθέτουν τη συλλογική μνήμη και βοηθούν στην κατανόηση της ταυτότητας ενός τόπου και, μέσω αυτής της δράσης, απευθύνονται στο σύνολο των πολιτών του Ηρακλείου, με ιδιαίτερη έμφαση στους νέους ανθρώπους.

«Οι διαλέξεις έχουν ελεύθερη συμμετοχή και απευθύνονται στο κοινό του Ηρακλείου και ιδίως στους νέους ανθρώπους. Τις ιστορίες αφηγούνται γνώστες της “μικροϊστορίας” της πόλης και επιλέγονται από τους διοργανωτές με βάση τη γνώση και την εμπειρία τους, την οποία θα παρουσιάσουν. Μαζί τους εξερευνούμε με σεβασμό, μέσα από μνήμες και συναρπαστικές αφηγήσεις, στιγμές του πλούσιου παρελθόντος της πόλης μας, ταξιδεύουμε σε διαφορετικές εποχές και σε περιστατικά που έχουν αφήσει ανεξίτηλα τα σημάδια τους και έχουν διαμορφώσει την ταυτότητά μας» είπε η Ρένα Παπαδάκη-Σκαλίδη.

Η απήχηση της δράσης είναι ήδη σημαντική. Μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί δεκαπέντε ομιλίες, όλες με μεγάλη συμμετοχή, ενώ ανάμεσα στις θεματικές που ξεχώρισαν, όπως τόνισε η αντιδήμαρχος Πολιτισμού του Δήμου Ηρακλείου, ήταν εκείνες που αφορούσαν εμβληματικές προσωπικότητες με ισχυρό αποτύπωμα στην πολιτιστική ιστορία του τόπου, όπως ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Κωνσταντίνος Βολανάκης και ο Νίκος Καζαντζάκης. Επίσης όπως ανέφερε μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η αντιδήμαρχος Πολιτισμού του Δήμου Ηρακλείου, ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκέντρωσαν παρουσιάσεις για τον φωτογράφο Μπεχαεντίν και την Ασπασία Παπαδοπεράκη, φωτίζοντας άγνωστες πλευρές της ζωής και του έργου τους, αλλά και οι ομιλίες που εστίασαν σε σημαντικές ιστορικές περιόδους, όπως η Ενετοκρατία, η πολιορκία του Χάνδακα, η περίοδος της Αυτονομίας της Κρήτης και το Ηράκλειο στην αυγή του 20ού αιώνα. Επιπρόσθετα, έντονο υπήρξε το ενδιαφέρον για τις ομιλίες που αφορούσαν στους τόπους-σύμβολα, όπως τα Ενετικά Τείχη και ο ναός του Σωτήρος, αλλά και θεματικές για τη ζωή της αρμενικής κοινότητας, τη δημιουργία του Λυκείου των Ελληνίδων, την ιστορία του «Ταναΐς» και τις Απόκριες άλλων εποχών, που κέντρισαν το ενδιαφέρον και άνοιξαν γόνιμους διαλόγους.

Η πιο πρόσφατη ομιλία στο πλαίσιο των «Μικρών Ιστοριών της πόλης» ήταν της Τασούλας Μαρκομιχελάκη (Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας στο ΑΠΘ – πρόεδρος της Επιτροπής Εποπτείας της Βικελαίας Δημοτικής Βιβιοθήκης) με θέμα «Πέντε μικρές ιστορίες από την λογοτεχνία του πολιορκούμενου Χάνδακα (1648-1669)». Μάλιστα, η ίδια μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ εξήγησε ότι πρόκειται για μια πολύ επιτυχημένη σειρά ομιλιών, που βρίσκεται ήδη στον τρίτο κύκλο της.

«Από τον Φεβρουάριο του 2024 μέχρι χθες (4.2.26) έχουν γίνει 14 ομιλίες, που καθεμιά ανέπτυξε μια διαφορετική πτυχή της ιστορίας, της κοινωνίας, των μνημείων και της πολιτιστικής ζωής του Ηρακλείου κυρίως κατά τον 19ο και 20ό αιώνα αλλά και από τα χρόνια της Βενετοκρατίας. Τις χαρακτηρίζουμε πολύ επιτυχημένες λόγω της ποιότητας του περιεχομένου τους και της πολύ προσεκτικής επιλογής των ομιλητών/τριών. Έτσι, η αίθουσα κάθε φορά γεμίζει από ακροατές, αρκετοί από τους οποίους παρακολουθούν όρθιοι λόγω της μεγάλης προσέλευσης, και οι ομιλίες γνωρίζουν και μια δεύτερη “ζωή” με τη μαγνητοσκόπηση και την ανάρτησή τους στη σελίδα της Βικελαίας στο Youtube, απ’ όπου στη συνέχεια τις παρακολουθεί ακόμη περισσότερος κόσμος». Σε ό,τι αφορά τη δική της ομιλία που επίσης κέντρισε το ενδιαφέρον πλήθους κόσμου, η κα Μαρκομιχαλάκη τόνισε ότι επικεντρώθηκε στη λογοτεχνική αποτύπωση «μικρών ιστοριών» από την υπερεικοσαετή πολιορκία της πόλης (1648-1669) από τους Οθωμανούς Τούρκους. «Ιστορίες που προέρχονται από ποιητικά κυρίως κείμενα τα οποία γράφτηκαν στη διάρκεια της πολιορκίας ή μετά το τέλος της και αποτύπωσαν την προσπάθεια των κατοίκων να συνεχίσουν τη ζωή τους παρά τις δύσκολες συνθήκες τού από ξηράς αποκλεισμού που βίωναν» ανέφερε χαρακτηριστικά, συμπληρώνοντας ότι ο τρίτος κύκλος θα συνεχιστεί σε όλη τη διάρκεια της άνοιξης του 2026, με την ευχή «να εξακολουθήσει για πολλά ακόμη χρόνια».

Η σειρά των «Μικρών Ιστοριών της πόλης» θα συνεχιστεί, με την ομιλία του Αρχιεπισκόπου Κρήτης Ευγένιου που θα αφορά στα 60 χρόνια από την επανακομιδή της Τιμίας Κάρας του Αποστόλου Τίτου. Η κα Παπαδάκη κατέληξε πως οι ομιλίες που συνεχίζονται αποτελούν κομβικής σημασίας ζήτημα για τη γνώση του παρελθόντος ως εργαλείου κατανόησης του παρόντος. «Είναι δώρο, ανεκτίμητης αξίας, να μαθαίνει κανείς για το Ηράκλειο, μια πόλη που σε κάθε γωνιά, κάθε δρόμο και κάθε πλατεία, ζει μια ιστορία. Και κάθε ιστορία ζωντανεύει μέσα από το κοινό μας παρελθόν και την προσδοκία ενός καλύτερου μέλλοντος» πρόσθεσε η αντιδήμαρχος Πολιτισμού του Δήμου Ηρακλείου.