Έφυγε από τη ζωή στις 12 Οκτωβρίου 2026, σε ηλικία 91 ετών, ο Malcolm Hewitt Wiener, διακεκριμένος μελετητής της προϊστορίας του Αιγαίου, σημαντικός υποστηρικτής της αρχαιολογικής έρευνας και πρώην πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα (ΑΣΚΣΑ).

Την απώλειά του ανακοίνωσε η Αμερικανική Σχολή, με την οποία ο Wiener συνδέθηκε στενά επί 42 χρόνια, συμβάλλοντας καθοριστικά στην ανάπτυξη της αρχαιολογικής επιστήμης και στην ενίσχυση των προϊστορικών ερευνών στο Αιγαίο.

Από το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό στην αρχαιολογία

Ο Malcolm Wiener επισκέφθηκε για πρώτη φορά την Ελλάδα στα τέλη της δεκαετίας του 1950, όταν υπηρετούσε ως υποπλοίαρχος στο Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ. Αξιοποιώντας τον ελεύθερο χρόνο του για να γνωρίσει τους αρχαιολογικούς χώρους της χώρας, επισκέφθηκε μεταξύ άλλων τις Μυκήνες, την Τίρυνθα και την Πύλο, αναπτύσσοντας ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την αιγαιακή προϊστορία.

Μετά τη στρατιωτική του θητεία, σπούδασε Νομική στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, άσκησε για σύντομο διάστημα τη δικηγορία και στη συνέχεια ακολούθησε επιτυχημένη επαγγελματική πορεία στον τομέα της διαχείρισης επενδύσεων.

Παράλληλα, διακρίθηκε για το επιστημονικό του έργο στην προϊστορική αρχαιολογία, συμμετέχοντας σε συνέδρια και δημοσιεύοντας περισσότερες από 60 μελέτες, πολλές από τις οποίες επικεντρώθηκαν στη χρονολόγηση της Εποχής του Χαλκού και στις διαπολιτισμικές σχέσεις στη Μεσόγειο.

Το 1981 ίδρυσε το Ινστιτούτο Αιγαιακής Προϊστορίας (Institute for Aegean Prehistory – INSTAP), έναν από τους σημαντικότερους φορείς χρηματοδότησης της έρευνας, των ανασκαφών και των επιστημονικών δημοσιεύσεων στον συγκεκριμένο τομέα. Το 1984 εντάχθηκε στο Διοικητικό Συμβούλιο της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα.

Η συμβολή του στις αρχαιολογικές επιστήμες

Ο Wiener αναγνώρισε από νωρίς ότι η διερεύνηση κρίσιμων ζητημάτων της αιγαιακής προϊστορίας, όπως η απόλυτη χρονολόγηση και η κλιματική αλλαγή, απαιτούσε τη συστηματική εφαρμογή επιστημονικών μεθόδων πέρα από τη μελέτη των αρχαιολογικών και γραπτών πηγών.

Στράφηκε έτσι στη μελέτη υλικών καταλοίπων, όπως το χώμα, ο πηλός, το ξύλο, τα οστά και οι σπόροι, αποκτώντας εκτεταμένες γνώσεις σε επιστημονικά πεδία όπως η ηφαιστειολογία, η δενδροχρονολόγηση και η χρονολόγηση με ραδιενεργό άνθρακα.

Η προσέγγισή του αυτή οδήγησε στην ίδρυση του Εργαστηρίου Αρχαιολογικών Επιστημών Malcolm H. Wiener (Malcolm H. Wiener Laboratory for Archaeological Science) στην Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα.

Το Εργαστήριο, που εγκαινιάστηκε το 1992 χάρη στη χρηματοδότησή του, εξελίχθηκε σε διεθνώς αναγνωρισμένο ερευνητικό κέντρο, συμβάλλοντας στην εφαρμογή των φυσικών επιστημών στην αρχαιολογική έρευνα.

Μέσα από την επιστημονική και φιλανθρωπική του δράση, ο Wiener συνέβαλε ουσιαστικά στη διαμόρφωση της σύγχρονης έρευνας για την προϊστορία του Αιγαίου.

Η προσφορά του στην Αμερικανική Σχολή

Πέρα από την ίδρυση του Εργαστηρίου, ο Wiener υποστήριξε επί δεκαετίες το ερευνητικό και εκπαιδευτικό έργο της Αμερικανικής Σχολής. Από το 2011 έως το 2016 διετέλεσε πρόεδρος του Διοικητικού της Συμβουλίου.

Το 2017 τιμήθηκε με το Βραβείο Αθηνών (Athens Prize) της Σχολής για την εξαιρετική συμβολή του στην προαγωγή της γνώσης για την αρχαία Ελλάδα.

Στην ανακοίνωσή της, η Αμερικανική Σχολή υπογραμμίζει ότι η επιστημονική παρακαταθήκη του θα παραμείνει ζωντανή μέσα από τις δημοσιεύσεις του και τα ιδρύματα που δημιούργησε και υποστήριξε.

Τα συλλυπητήριά τους προς τη σύζυγό του Carolyn, τα παιδιά του Kate, Elizabeth, Thomas και Jonathan, τους οικείους και τους συνεργάτες του εκφράζουν ο William T. Loomis, πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου, η Kathleen M. Lynch, πρόεδρος της Διαχειριστικής Επιτροπής, η Bonna D. Wescoat, διευθύντρια της Σχολής, και ο George T. Orfanakos, εκτελεστικός διευθυντής.