Τέσσερα έργα ιδιαίτερης συμβολικής σημασίας για τη Μυτιλήνη, τον Μόλυβο και την Πέτρα παρέδωσε η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, ολοκληρώνοντας τη διήμερη επίσκεψή της στη Λέσβο. Συνολικά, κατά τη διάρκεια της επίσκεψης αποδόθηκαν στο κοινό εννέα σημαντικά έργα προστασίας και ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς του νησιού, εκ των οποίων τα τέσσερα βρίσκονται στον αστικό ιστό της Μυτιλήνης. Οι παρεμβάσεις εκτείνονται από τη στερέωση επικίνδυνων βραχωδών πρανών και τη θωράκιση εμβληματικών μνημείων έως τη δημιουργία νέων μουσειακών υποδομών και την αποκατάσταση ιστορικών κτηρίων, τα οποία επανεντάσσονται στη σύγχρονη ζωή των κατοίκων.

Σύμφωνα με το Υπουργείο Πολιτισμού, τα έργα εντάσσονται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό που συνδέει την προστασία της ιστορικής μνήμης με την κοινωνική συνοχή, τη βιώσιμη ανάπτυξη, την τουριστική αναβάθμιση και την ενίσχυση της τοπικής οικονομίας.

Λίνα Μενδώνη: «Ο πολιτισμός αποτελεί μοχλό βιώσιμης ανάπτυξης»

Η Λίνα Μενδώνη αναφέρθηκε στους δύο βασικούς πυλώνες της πολιτιστικής πολιτικής που εφαρμόζεται από το 2019: Στον πολιτισμό ως μοχλό βιώσιμης ανάπτυξης και ενίσχυσης της τοπικής οικονομίας και στον πολιτισμό ως παράγοντα κοινωνικής συνοχής. Όπως επισήμανε, βάσει των συγκεκριμένων αξόνων διαμορφώθηκε η Χάρτα Πολιτιστικής Ανάπτυξης και Ευημερίας, σε συνεργασία με τις Περιφέρειες, τους Δήμους, την Εκκλησία και τις τοπικές κοινωνίες.

«Ολοκληρώνοντας την επίσκεψή μας στη Λέσβο, αποδίδουμε τέσσερα ακόμη σημαντικά έργα πολιτισμού και προστασίας της πολιτιστικής μας κληρονομιάς», δήλωσε η υπουργός, αναφερόμενη στη στερέωση των βραχωδών πρανών στην Πέτρα, στη στερέωση των πρανών στο Κάστρο του Μολύβου, στη νέα Αρχαιολογική Συλλογή Μήθυμνας και στο αποκατεστημένο Τέμενος Μπαλίζαντε Χασάν Μπέη, γνωστό επί δεκαετίες ως Βαλιδέ Τζαμί.

Η Αρχαιολογική Συλλογή Μήθυμνας αποτελεί, σύμφωνα με την υπουργό, το 34ο μουσείο που παραδίδεται από το 2019.

Στερέωση των βραχωδών πρανών στην Πέτρα και στον Μόλυβο

Η στερέωση του βράχου της Πέτρας και των βραχωδών πρανών στο Μεσαιωνικό Κάστρο του Μολύβου αποτέλεσε έργο άμεσης προτεραιότητας, λόγω των κινδύνων που προκαλούσαν τα κατολισθητικά φαινόμενα.

Ο βράχος της Πέτρας είναι ένα εντυπωσιακό ηφαιστειακό έξαρμα λάβας, το οποίο σχηματίστηκε πριν από περίπου 17,5 εκατομμύρια χρόνια. Στην κορυφή του δεσπόζει ο Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου.

Οι κατολισθήσεις απειλούσαν την ασφάλεια των πολιτών, τις παρακείμενες κατοικίες και τα ίδια τα μνημεία. Οι εργασίες πραγματοποιήθηκαν από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης. Με τις παρεμβάσεις διασφαλίζονται η προστασία της ανθρώπινης ζωής, η δομική ακεραιότητα των μνημείων και η διατήρηση της ιστορικής τους αξίας.

Νέες εργασίες σε ναούς της Πέτρας και του Μολύβου

Η Λίνα Μενδώνη ανακοίνωσε επίσης την υλοποίηση εργασιών συντήρησης και αποκατάστασης του τέμπλου του Ιερού Ναού Αγίου Νικολάου στην Πέτρα. Το έργο θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο Προγραμματικής Σύμβασης Πολιτιστικής Ανάπτυξης μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, με προϋπολογισμό 500.000 ευρώ.

Παράλληλα, ανήγγειλε την άμεση έναρξη σωστικών εργασιών στον Ιερό Ναό Αγίας Κυριακής στον Μόλυβο, προκειμένου να αντιμετωπιστούν φαινόμενα ολίσθησης. Μετά την ολοκλήρωση των σωστικών επεμβάσεων θα ακολουθήσουν εργασίες συνολικής αποκατάστασης του μνημείου.

Τα αρχαιολογικά ευρήματα της Μήθυμνας επιστρέφουν στον τόπο τους

Η νέα Αρχαιολογική Συλλογή Μήθυμνας στεγάζεται στη λιθόκτιστη πυριτιδαποθήκη του Μεσαιωνικού Κάστρου του Μολύβου, έναν χώρο με έντονο ιστορικό και συμβολικό χαρακτήρα. Η δημιουργία της έκθεσης εντάσσεται στο πρόγραμμα προστασίας και ανάδειξης του μεσαιωνικού φρουρίου και χρηματοδοτήθηκε από την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου και το Υπουργείο Πολιτισμού. Η λειτουργία της Συλλογής σηματοδοτεί την επιστροφή των αρχαιολογικών ευρημάτων της αρχαίας Μήθυμνας στον τόπο όπου εντοπίστηκαν.

Μέσα από τα εκθέματα παρουσιάζεται η διαχρονική πορεία της περιοχής, από την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού έως τη Βυζαντινή και την Οθωμανική περίοδο. Τα ευρήματα φωτίζουν πτυχές της καθημερινής ζωής, της θρησκείας, του εμπορίου, της τέχνης και της δημόσιας οργάνωσης της αρχαίας πόλης. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη σημασία της Μήθυμνας ως πολιτικού, οικονομικού και πολιτιστικού κέντρου του βορείου Αιγαίου, αλλά και ως πατρίδας του αρχαίου λυρικού ποιητή και μουσικού Αρίωνα.

Η Συλλογή βασίζεται σε ευρήματα σωστικών ανασκαφών που πραγματοποίησε η Αρχαιολογική Υπηρεσία στον σύγχρονο οικισμό από τα τέλη της δεκαετίας του 1980. Παράλληλα, λειτουργεί ως ερμηνευτικός πυρήνας ενός ευρύτερου αρχαιολογικού τοπίου, το οποίο συνδέει το Κάστρο, τον παραδοσιακό οικισμό και το λιμάνι.

Για τη δημιουργία της έκθεσης υλοποιήθηκαν μελέτες και παρεμβάσεις εκσυγχρονισμού των υποδομών, αναβάθμισης του εκθεσιακού χώρου και προστασίας του μνημείου.

Παράλληλα σε εξέλιξη βρίσκεται το σημαντικό έργο αποκατάστασης τμημάτων της οχύρωσης, προϋπολογισμού 2,3 εκατ. ευρώ, με χρηματοδότηση από το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Βόρειο Αιγαίο 2021-2027» και χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης το τέλος του 2027. Περιλαμβάνονται εργασίες αποκατάστασης και ανάδειξης του μνημείου, στερέωσης των πρανών, αναβάθμισης των υποδομών και βελτίωσης της προσβασιμότητας. Έχει σχεδιαστεί και αρχαιολογικός περίπατος συνδέοντας οργανικά τη Συλλογή με τα σωζόμενα κατάλοιπα της αρχαίας Μήθυμνας και συνδυάζοντας την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, τη σύγχρονη μουσειακή λειτουργία και τη βιώσιμη ανάπτυξη του τόπου.

Η αποκατάσταση του Τεμένους Μπαλίζαντε Χασάν Μπέη

Εμβληματική παρέμβαση αποτελεί η αποκατάσταση και επανάχρηση του Τεμένους Μπαλίζαντε Χασάν Μπέη στη Μυτιλήνη, με πρόβλεψη καθολικής προσβασιμότητας.

Το μνημείο ήταν γνωστό επί δεκαετίες ως Βαλιδέ Τζαμί. Ωστόσο, έπειτα από συστηματική αρχαιολογική και αρχειακή έρευνα, ταυτίστηκε οριστικά με το τέμενος που ίδρυσε ο Μπαλίζαντε Χασάν Μπέης κατά τα έτη 1620-1621.

Η αποκατάσταση συνδύασε την ιστορική τεκμηρίωση, την αρχαιολογική έρευνα και την αναστήλωση, με στόχο την επιστημονικά ακριβή απόδοση του μνημείου και τη διατήρηση της αυθεντικότητάς του. Το τέμενος αποτελούσε τον πυρήνα ενός σημαντικού θρησκευτικού και κοινωνικού συγκροτήματος (κιουλλιγιέ). Το συγκρότημα περιλάμβανε λουτρό, ιεροδιδασκαλείο και άλλες κοινωφελείς εγκαταστάσεις, αντανακλώντας την αστική ανάπτυξη της Μυτιλήνης κατά την Οθωμανική περίοδο.

Το έργο, συνολικού προϋπολογισμού 1,8 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και υλοποιήθηκε από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λέσβου.

Το αποκατεστημένο τέμενος λειτουργεί πλέον ως μουσειακός χώρος και φιλοξενεί μόνιμη έκθεση αφιερωμένη στη νεότερη ιστορία της Μυτιλήνης, από το 1462 έως το 1912. Μέσα από αυθεντικά τεκμήρια και σύγχρονα εκθεσιακά μέσα παρουσιάζονται η καθημερινή ζωή, η οικονομία, η διοίκηση και η συνύπαρξη των χριστιανικών και μουσουλμανικών κοινοτήτων. Η έκθεση επιχειρεί μια τεκμηριωμένη και ισορροπημένη προσέγγιση της ιστορίας του τόπου, ενώ η εμπειρία των επισκεπτών εμπλουτίζεται με ψηφιακές και διαδραστικές εφαρμογές. Διατίθεται επίσης έντυπο και προσβάσιμο πληροφοριακό υλικό, καθώς και εκδόσεις στη γραφή Braille.