Στην προστασία και ανάδειξη του αρχαίου περιβόλου του Ιερού των Καβείρων στη Λήμνο προχωρά το Υπουργείο Πολιτισμού, με στόχο να καταστεί επισκέψιμο και το νότιο τμήμα του αρχαιολογικού χώρου. Η εγκεκριμένη μελέτη αξιοποιεί τα ευρήματα της πρόσφατης αρχαιολογικής έρευνας και προβλέπει νέα διαδρομή περιήγησης μήκους 270 μέτρων, με υποδομές προσβασιμότητας για άτομα με αναπηρία.

Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν τη συστηματική αρχαιολογική διερεύνηση και αποκάλυψη του περιβόλου, τη συντήρηση και στερέωση των σωζόμενων τμημάτων του και περιορισμένες, τεκμηριωμένες συμπληρώσεις, όπου κρίνονται απολύτως αναγκαίες. Βασική επιδίωξη είναι η διατήρηση του αυθεντικού υλικού έως την ανώτερη σωζόμενη στάθμη του και η σαφέστερη ανάδειξη των ιστορικών, δομικών και τυπολογικών χαρακτηριστικών του μνημείου. Οι εργασίες θα ακολουθούν τις αρχές της ελάχιστης επέμβασης, της συμβατότητας των υλικών και της αναστρεψιμότητας.

Η νέα διαδρομή

Σήμερα οι επισκέπτες μπορούν να περιηγηθούν στην ανατολική πλευρά του χώρου, να προσεγγίσουν τα τελεστήρια, τα βοηθητικά κτήρια και τη σπηλιά του Φιλοκτήτη, ενώ ολοκληρώνεται διαδρομή προς τον «Προμαχώνα». Το νότιο τμήμα, ωστόσο, παραμένει μη οργανωμένο και μη επισκέψιμο.

Η προτεινόμενη διαδρομή ακολουθεί το φυσικό ανάγλυφο και χωρίζεται σε δύο βασικά τμήματα: το πρώτο περιλαμβάνει κλίμακες και ήπιες ράμπες, ενώ το δεύτερο διαμορφώνεται για την ταυτόχρονη κίνηση πεζών και ηλεκτροκίνητου αμαξιδίου για άτομα με αναπηρία, με ράμπες και πλατύσκαλα σύμφωνα με τις προδιαγραφές προσβασιμότητας. Θα επιτρέπει την ασφαλή προσέγγιση του περιβόλου και θα προσφέρει νέες οπτικές προς το Ιερό και τον κόλπο του Πουρνιά.

Οι παρεμβάσεις που προηγήθηκαν

Όπως ανέφερε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, η έγκριση της μελέτης αποτελεί το επόμενο βήμα ενός συνολικού σχεδιασμού για το Καβείριο. Έχουν προηγηθεί έργα συνολικού προϋπολογισμού 4 εκατ. ευρώ για την προστασία των τριών διακριτών οικοδομικών φάσεων του Ιερού, τη δημιουργία υποδομών εξυπηρέτησης και διαδρομών περιήγησης και την εξασφάλιση της προσβασιμότητας.

Στο πλαίσιο έργου χρηματοδοτούμενου με 1,6 εκατ. ευρώ από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Βόρειο Αιγαίο 2014–2020» του ΕΣΠΑ, πραγματοποιήθηκαν εργασίες σταθεροποίησης πρανών, διαμόρφωσης διαδρομών και χώρων στάσης, εγκατάστασης νέας περίφραξης και αποστραγγιστικού δικτύου, καθώς και αποκατάστασης και συντήρησης των αρχαίων κτηριακών καταλοίπων. Δημιουργήθηκε επίσης υπαίθριος χώρος εκδηλώσεων.

Η υπουργός συνέδεσε τις παρεμβάσεις με το ευρύτερο πρόγραμμα του ΥΠΠΟ στη Λήμνο, που περιλαμβάνει την Πολιόχνη, την Ηφαιστία και βυζαντινά και νεότερα μνημεία. Αναφέρθηκε επίσης στο Αρχαιολογικό Μουσείο του νησιού, το οποίο επαναλειτούργησε το 2025, μετά την αποκατάσταση των ζημιών από τον σεισμό του 2014.

Ένα σημαντικό μυστηριακό ιερό

Το Ιερό των Καβείρων, το σημαντικότερο μυστηριακό ιερό της Λήμνου, λειτούργησε ως λατρευτικός χώρος από τον 8ο αιώνα π.Χ. έως τον 3ο αιώνα μ.Χ. Ήταν αφιερωμένο στη μυστηριακή λατρεία των Καβείρων, θεοτήτων που συνδέονται με τη φωτιά, τη μεταλλουργία και τον Ήφαιστο.

Στο νότιο πλάτωμα βρίσκεται το αρχαϊκό τελεστήριο, με τη μορφή βωμού ή «Βήματος», που χρονολογείται στον 7ο αιώνα π.Χ. Στο βόρειο βρίσκεται το ελληνιστικό τελεστήριο, το οποίο λεηλατήθηκε και καταστράφηκε κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους.

Ο χώρος ανασκάφηκε από την Ιταλική Αρχαιολογική Σχολή μεταξύ 1937 και 1991. Οι νεότερες έρευνες έφεραν στο φως πρόσθετα στοιχεία για τον περίβολο, συμβάλλοντας στην κατανόηση της οργάνωσης και της εξέλιξης του Ιερού.