Η ευρύτερη περιοχή του Ολύμπου εγγράφηκε ομόφωνα στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO ως μικτό πολιτιστικό και φυσικό αγαθό. Η απόφαση ελήφθη κατά τις εργασίες της 48ης Συνόδου της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς, η οποία διεξάγεται στην Μπουσάν της Νότιας Κορέας.

Η συμπερίληψη του μυθικού βουνού στον Κατάλογο αποτελεί μία από τις σημαντικότερες διεθνείς διακρίσεις στον τομέα της προστασίας της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς. Με την απόφαση αναγνωρίζεται η Εξέχουσα Οικουμενική Αξία του Ολύμπου, ο οποίος εντάσσεται πλέον στα εμβληματικότερα μνημεία και τοπία του κόσμου που χρήζουν ειδικής προστασίας και μέριμνας προς όφελος της ανθρωπότητας.

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη επισήμανε ότι η εγγραφή επιβεβαιώνει τη διαχρονική δέσμευση της Ελλάδας για την προστασία, την ανάδειξη και τη βιώσιμη διαχείριση της πολιτιστικής και φυσικής της κληρονομιάς, σύμφωνα με τις αρχές της Σύμβασης Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

Όπως ανέφερε, ο Όλυμπος αποτελεί διαχρονικό σύμβολο του ελληνικού πολιτισμού, της φύσης και της οικουμενικής κληρονομιάς, ενώ η εγγραφή του αναδεικνύει την αδιάρρηκτη ενότητα της πολιτιστικής και της φυσικής κληρονομιάς της χώρας. Μέσα από τα ομηρικά έπη και την αρχαία ελληνική γραμματεία, ο Όλυμπος ταξίδεψε την ελληνική μυθολογία και τον ελληνικό πολιτισμό σε ολόκληρο τον κόσμο. Παραμένει το αιώνιο σύμβολο της κατοικίας των Ολύμπιων θεών και ένα πολυδιάστατο, δραματικό τοπίο που εξακολουθεί να εμπνέει τη σκέψη, την τέχνη, τις επιστήμες και την παγκόσμια πολιτιστική δημιουργία.

Οι χαρακτηρισμοί του βουνού στα έργα του Ομήρου —«πολύπτυχος», λόγω των πολυάριθμων κορυφών του, «μακρός», επειδή δεσπόζει επιβλητικά στον ορίζοντα, «νιφόεις», δηλαδή χιονοσκεπής, και «πολυδειράς», για τις πολλές χαράδρες του— αποτέλεσαν την αφετηρία αυτής της διαχρονικής έμπνευσης. Η εικόνα του Ολύμπου, όπως αποτυπώθηκε από τον Όμηρο πριν από σχεδόν τρεις χιλιετίες, εξακολουθεί να προκαλεί στον σύγχρονο επισκέπτη το ίδιο συναίσθημα θαυμασμού και σεβασμού, τόνισε η Λίνα Μενδώνη.

Παρεμβάσεις άνω των 10 εκατ. ευρώ

Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου υπογράμμισε ότι το φυσικό περιβάλλον της Ελλάδας αποτελεί ζωντανό και αναπόσπαστο μέρος της ταυτότητας, της ιστορίας και του πολιτισμού της χώρας.

Ο Όλυμπος ανακηρύχθηκε το 1938 πρώτος Εθνικός Δρυμός της Ελλάδας και αποτελεί καταφύγιο για σπάνια αρπακτικά και σημαντικούς πληθυσμούς πανίδας. Παράλληλα, φιλοξενεί περισσότερα από 1.900 είδη φυτών, μεταξύ των οποίων και είδη που φύονται αποκλειστικά στο βουνό.

Σύμφωνα με τον Υπουργό, μετά τη διεθνή αναγνώριση ακολουθούν συγκεκριμένα έργα. Το επόμενο διάστημα προβλέπεται να υλοποιηθούν στον Όλυμπο παρεμβάσεις προϋπολογισμού άνω των 10 εκατ. ευρώ, με στόχο την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, τη βελτίωση της προσβασιμότητας και την αειφόρο ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής.

Μια σύνθετη υποψηφιότητα

Η επιτυχής ολοκλήρωση της υποψηφιότητας αποτελεί αποτέλεσμα της στενής συνεργασίας του Υπουργείου Πολιτισμού με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Ο φάκελος καταρτίστηκε από τον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ), ο οποίος εποπτεύεται από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, και τη Διεύθυνση Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού. Στη διαδικασία αξιοποιήθηκε η τεχνογνωσία των δύο φορέων στους τομείς της φυσικής και της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Στην τεκμηρίωση του ιδιαίτερα σύνθετου φακέλου συνέβαλαν επίσης οι αρμόδιες υπηρεσίες, η επιστημονική κοινότητα, η τοπική αυτοδιοίκηση και οι εμπλεκόμενοι φορείς. Η προσπάθεια για την ένταξη του Ολύμπου στον Κατάλογο είχε αρχίσει το 2014.

Η εγγραφή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο Όλυμπος εντάσσεται ως μικτό αγαθό, σε μία από τις πλέον απαιτητικές κατηγορίες της UNESCO. Για την ένταξη σε αυτήν απαιτείται η ταυτόχρονη τεκμηρίωση της εξαιρετικής πολιτιστικής και φυσικής αξίας ενός τόπου.

Οι μικτές εγγραφές αποτελούν μικρό μόνο ποσοστό του συνόλου των αγαθών του Καταλόγου Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Μετά την εγγραφή του Ολύμπου, η Ελλάδα διαθέτει τρία μικτά αγαθά, μαζί με τα Μετέωρα και το Άγιον Όρος, ενώ οι ελληνικές εγγραφές στον Κατάλογο ανέρχονται πλέον σε 21.

«Κιβωτός» βιοποικιλότητας

Ο Όλυμπος, το υψηλότερο βουνό της Ελλάδας, φτάνει σε υψόμετρο 2.918 μέτρων. Η εγγύτητά του στις ακτές του Αιγαίου, η μεγάλη υψομετρική διακύμανση, το έντονο ανάγλυφο, η τοπογραφική απομόνωση και ο ιστορικός ρόλος του ως παγετώδους καταφυγίου έχουν συμβάλει στη δημιουργία ενός εξαιρετικά πλούσιου φυσικού περιβάλλοντος.

Στην περιοχή καταγράφονται 1.983 φυτικά taxa, δηλαδή περισσότερο από το 25% της ελληνικής χλωρίδας. Ο χλωριδικός πλούτος και η υψηλή συγκέντρωση στενοενδημικών ειδών –ειδών που απαντούν μόνο στον Όλυμπο και πουθενά αλλού στον κόσμο– προσδίδουν στο βουνό παγκόσμια φυσική αξία και το καθιστούν «κιβωτό» βιοποικιλότητας.

Ο Όλυμπος φιλοξενεί επίσης πλούσια πανίδα, η οποία περιλαμβάνει πολυάριθμα είδη πτηνών, θηλαστικών, ερπετών, αμφιβίων και ασπονδύλων. Στην περιοχή απαντούν, μεταξύ άλλων, η καφέ αρκούδα και ο μεγαλύτερος ελληνικός υποπληθυσμός αγριόγιδου.

Από τη μυθολογία στο Δίον

Ο Όλυμπος κατείχε κεντρική θέση στην κοσμοαντίληψη των αρχαίων Ελλήνων ως μυθική κατοικία των Δώδεκα Ολύμπιων θεών. Η επίδρασή του, μέσα από τα ομηρικά έπη, τη «Θεογονία» του Ησιόδου και τη μεταγενέστερη γραμματεία, υπερέβη τα όρια του αρχαίου κόσμου.

Μέχρι σήμερα εξακολουθεί να εμπνέει τη λογοτεχνία, τις τέχνες, τη φιλοσοφία, τις επιστήμες και τη σύγχρονη παγκόσμια πολιτιστική δημιουργία.

Την πολιτιστική διάσταση της εγγραφής συμπληρώνει η αρχαιολογική περιοχή του Δίου, στους πρόποδες του βουνού. Το Δίον αποτελεί τη σημαντικότερη υλική έκφραση της λατρείας του Δία και των υπόλοιπων Ολύμπιων θεών και εντάσσεται οργανικά στο εξαιρετικό πολιτιστικό και φυσικό τοπίο του Ολύμπου.