«Η συμβολή της έρευνας των σπηλαίων στη μελέτη της Κυκλαδικής προϊστορίας: σύνθεση και νέα δεδομένα» (The contribution of cave research to the study of Cycladic prehistory: a synthesis and new evidence) είναι ο τίτλος διάλεξης που θα δώσει ο δρ Φάνης Μαυρίδης (Εφορεία Παλαιοανθρωπολογίας-Σπηλαιολογίας) την Τρίτη 26 Μαΐου 2026, και ώρα 18.30, στο κτήριο της Εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας (Πανεπιστημίου 22). Η διάλεξη θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο του Κυκλαδικού Σεμιναρίου που διοργανώνει η Μαρίζα Μαρθάρη.
«Η μελέτη των προϊστορικών καταλοίπων σε νησιωτικό περιβάλλον και ιδιαίτερα στις Κυκλάδες παρουσιάζει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά σε θεωρητικό και μεθοδολογικό επίπεδο» αναφέρει ο δρ Φάνης Μαυρίδης. «Σε ό,τι αφορά στα σπήλαια, σε αντίθεση με άλλες περιοχές της Ελλάδας, στις Κυκλάδες δεν αποτέλεσαν, έως πρόσφατα τουλάχιστον, αντικείμενο συστηματικής αρχαιολογικής έρευνας. Είναι γνωστές περίπου 300 θέσεις, που περιλαμβάνουν όλα τα είδη των εγκοίλων: οριζόντια σπήλαια, βάραθρα, βραχοσκεπές. Λόγω της γεωλογίας των Κυκλάδων συναντώνται ως επί το πλείστον μικρού ή σπανιότερα μεσαίου μεγέθους σπηλαιώδεις σχηματισμοί, πολλές φορές με βαραθρώδη μορφή. Ανασκαφικές έρευνες έχουν διεξαχθεί στη Χρυσοσπηλιά Φολεγάνδρου, καθώς και στα σπήλαια Ζα Νάξου, Κουταλά Σερίφου και Νυμφών Καμαρών Σίφνου. Η πρόσφατη έρευνα σε νησιά, όπως η Σαντορίνη, η Πάρος, η Ηρακλειά, η Νάξος, η Τήνος κ.ά., προσφέρει νέα στοιχεία για τη χρήση των σπηλαίων σε όλες τις φάσεις της Προϊστορίας, αποδεικνύοντας τη σημαντική τους συμβολή σε πολλά από τα ζητήματα της έρευνας της νησιωτικής αρχαιολογίας των Κυκλάδων».
Η διάλεξη θα δοθεί στα ελληνικά και οι υπότιτλοι στο PowerPoint θα είναι στα αγγλικά.
Το Κυκλαδικό Σεμινάριο
Το Κυκλαδικό Σεμινάριο είναι ένα εξειδικευμένο σεμινάριο για τις προϊστορικές Κυκλάδες (Εποχή του Λίθου έως Υπομυκηναϊκή περίοδος) που διεξάγεται στην εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία και διοργανώνεται από την Επίτιμη Έφορο Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, δρα Μαρίζα Μαρθάρη. Κατά την πρώτη επταετή περίοδο του σεμιναρίου (2013-2019) παρουσιάστηκαν αξιόλογες ανακοινώσεις, στις περιλήψεις των οποίων μπορεί να ανατρέξει κανείς στην ιστοσελίδα της Εταιρείας. Η παρακολούθηση των ομιλιών εκείνων ήταν δυνατή μόνο με φυσική παρουσία ενώ οι ομιλίες της δεύτερης περιόδου που ξεκίνησε το 2025 είναι επιπλέον και διαδικτυακές.
Το Κυκλαδικό Σεμινάριο έχει διαφόρους στόχους: επιδιώκει να τονώσει την επιστημονική συζήτηση σχετικά με τις σύγχρονες έρευνες πεδίου (τόσο τις έρευνες επιφανείας όσο και τις ανασκαφικές) σε θέσεις των Κυκλάδων που ήταν άγνωστες παλαιότερα ή ήταν μεν γνωστές αλλά προσφέρουν τώρα νέα ενδιαφέροντα στοιχεία· αναδεικνύει νέες μελέτες κυκλαδικών κινητών ευρημάτων, στις οποίες συχνά επανεξετάζονται και αναθεωρούνται παλαιά δεδομένα· τέλος, φιλοξενεί εργασίες για τις σχέσεις κυκλαδικών θέσεων με άλλες θέσεις του Αιγαίου που τώρα ανασκάπτονται. Τα θέματα που παρουσιάζονται βασίζονται σε υλικό με γνωστή ανασκαφική προέλευση.
Οι συνεδρίες του Κυκλαδικού Σεμιναρίου λαμβάνουν χώραν στη μικρή αίθουσα του μεγάρου της Εταιρείας, Πανεπιστημίου 22, στις 6.30 μ.μ. Οι ανακοινώσεις είναι διάρκειας 45 λεπτών και ακολουθεί συζήτηση. Το ετήσιο πρόγραμμα του σεμιναρίου και οι περιλήψεις των παρουσιάσεων αναρτώνται στην ιστοσελίδα της Εταιρείας (www.archetai.gr).
