Μια ημέρα αφιερωμένη στο πώς το αρχαίο DNA και οι πρωτεΐνες φωτίζουν το ανθρώπινο παρελθόν διοργανώνει το Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας (ΙΜΒΒ) του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ), την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου 2026, από τις 15:00 έως τις 20:15, στο Ηράκλειο. Κεντρικός ομιλητής της ημέρας θα είναι ο βραβευμένος με Νόμπελ Svante Pääbo, ο οποίος θα δώσει τη φετινή διάλεξη στη μνήμη του Φώτη Καφάτου.
Θα προηγηθεί το διεθνές συμπόσιο «Η ιστορία μας μέσα από τα αρχαία βιομόρια», με ομιλίες της Ειρήνης Σκουρτανιώτη, του Mehmet Somel, του Pontus Skoglund και της Κατερίνας Δούκα. Τόσο το συμπόσιο όσο και η διάλεξη Καφάτου θα πραγματοποιηθούν στο αμφιθέατρο του Κόμβου Καινοτομίας και Προηγμένης Εκπαίδευσης του ΙΤΕ.
Η διοργάνωση σηματοδοτεί τη συμπλήρωση δέκα χρόνων λειτουργίας του Εργαστηρίου Αρχαίου DNA του ΙΜΒΒ και αναδεικνύει τη συμβολή της αρχαίας βιομοριακής έρευνας στην κατανόηση της ανθρώπινης εξέλιξης, των προϊστορικών κοινωνιών και της υγείας.
Για το συμπόσιο
Το συμπόσιο θα διεξαχθεί από τις 15:00 έως τις 18:00. Τη διοργάνωσή του έχει αναλάβει η δρ Ειρήνη Σκουρτανιώτη, νέα ερευνήτρια στο ΙΜΒΒ, ενώ τον συντονισμό θα έχει η Νένα Γαλανίδου, από το Πανεπιστήμιο Κρήτης. Στην έναρξη θα απευθύνει χαιρετισμό ο διευθυντής του ΙΜΒΒ, Γιάννης Βόντας.
Οι τέσσερις ομιλίες θα καλύψουν διαφορετικές όψεις της έρευνας:
15:10–15:50 — Ειρήνη Σκουρτανιώτη: Lives across the Aegean: new perspectives through the lens of archaeogenomics.
15:50–16:30 — Mehmet Somel: Gender roles in Neolithic Societies: insights from material culture and ancient genomes.
16:30–17:10 — Pontus Skoglund: Ancient Genome Evolution: our best friends, our worst enemies and us.
17:10–17:50 — Κατερίνα Δούκα: The Changing Face of Human Evolution: What ancient proteins can tell.
Η διάλεξη Καφάτου
Μετά το διάλειμμα, στις 19:00, θα αρχίσει το πρόγραμμα της διάλεξης Καφάτου με χαιρετισμούς και την παρουσίαση του κεντρικού ομιλητή. Η διάλεξη διοργανώνεται από το Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Μοριακής Βιολογίας (EMBL) στη μνήμη του διεθνώς αναγνωρισμένου Έλληνα βιολόγου Φώτη Καφάτου, ιδρυτικού διευθυντή του ΙΜΒΒ.
Ο Svante Pääbo θα μιλήσει στις 19:15–19:45, με θέμα «A Neanderthal Perspective on Human Origins and Health: How Ancient DNA Is Revealing New Insights into Disease and Biology» («Η ανθρώπινη προέλευση και υγεία υπό το πρίσμα των Νεάντερταλ: Πώς το αρχαίο DNA αποκαλύπτει νέα στοιχεία για τις ασθένειες και τη βιολογία»).
Γνωστός για το πρωτοποριακό έργο του στην αποκωδικοποίηση του γονιδιώματος των Νεάντερταλ, ο Pääbo θα παρουσιάσει πώς η μελέτη των αρχαίων γονιδιωμάτων διευρύνει τις γνώσεις μας για τη βιολογία και την υγεία των σύγχρονων ανθρώπων. Θα ακολουθήσουν ερωτήσεις και συζήτηση με το κοινό, από τις 19:45 έως τις 20:15, με συντονίστρια την Briony Jackson, επικεφαλής Επιστημονικής Εκπαίδευσης και Συμμετοχής του Κοινού του EMBL.
Η διάλεξη Καφάτου είναι ανοικτή στο ευρύ κοινό, θα πραγματοποιηθεί στα αγγλικά και θα μεταδοθεί ζωντανά. Το συμπόσιο απευθύνεται σε όσους ενδιαφέρονται για τον συγκεκριμένο ερευνητικό τομέα, συμπεριλαμβανομένων φοιτητών, ακαδημαϊκών και επαγγελματιών της αρχαιολογίας, της ανθρωπολογίας, της βιολογίας, της χημείας και της επιστήμης των υπολογιστών.
Πληροφορίες και εγγραφές για τη διάλεξη και το συμπόσιο μπορείτε να βρείτε εδώ.
