Για ακόμη μία πενταετία, έως το 2031, ανανεώθηκε το Μνημόνιο Κατανόησης Ελλάδας–ΗΠΑ για τη συνέχιση της επιβολής περιορισμών στην εισαγωγή κατηγοριών ελληνικού αρχαιολογικού και εθνολογικού υλικού στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η συμφωνία αποσκοπεί στην προστασία της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς και στην καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών.
Την ανανέωση υπέγραψαν στην Αθήνα, στο πλαίσιο του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη και η υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, αρμόδια για την Παιδεία και τον Πολιτισμό, Catherine Dillon, παρουσία της πρέσβεως των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ.
Το Μνημόνιο βρίσκεται σε ισχύ από το 2011. Σύμφωνα με το Υπουργείο Πολιτισμού, κατά την πενταετία 2021–2026 επιστράφηκαν στην Ελλάδα 425 πολιτιστικά αγαθά, από τα οποία 98 βάσει των διατάξεων του Μνημονίου. Το υπουργείο αναφέρεται επίσης στην παράδοση 15 ελληνικών αρχαιοτήτων, στις 21 Σεπτεμβρίου 2026, από την Εισαγγελία του Μανχάταν και τη Μονάδα Καταπολέμησης της Παράνομης Διακίνησης Αρχαιοτήτων (Antiquities Trafficking Unit).
Η Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε τη συνεργασία ιδιαίτερα επιτυχημένη, επισημαίνοντας τη συμβολή της τόσο στην επιστροφή σημαντικών πολιτιστικών αγαθών όσο και στην ενίσχυση της συνεργασίας των αρμόδιων αρχών των δύο χωρών.
Για την ανάδειξη των αποτελεσμάτων των επαναπατρισμών, το Υπουργείο Πολιτισμού σχεδιάζει για το 2027 έκθεση στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, με ορισμένα από τα αντικείμενα που έχουν επιστραφεί από τις ΗΠΑ. Η έκθεση θα συνοδεύεται από δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού για την παράνομη διακίνηση πολιτιστικών αγαθών.
Στη συνάντηση συζητήθηκαν ακόμη κοινές εκδηλώσεις με αφορμή τη συμπλήρωση 250 χρόνων από τη Διακήρυξη της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας. Έμφαση θα δοθεί στη σχέση της Αμερικανικής με την Ελληνική Επανάσταση και στη συμβολή του αμερικανικού φιλελληνισμού στον αγώνα για την ελληνική ανεξαρτησία.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν και οι δυνατότητες πολιτιστικής συνεργασίας ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων του Λος Άντζελες το 2028. Όπως ανέφερε η υπουργός, το Υπουργείο Πολιτισμού σκοπεύει να δανείσει, μεταξύ άλλων, γλυπτά στο Μουσείο Getty του Λος Άντζελες και να συμβάλει στην υλοποίηση μιας πολιτιστικής Ολυμπιάδας.
Πριν από την υπογραφή της ανανεωμένης συμφωνίας πραγματοποιήθηκε συνάντηση στο πλαίσιο της θεματικής People-to-People του Στρατηγικού Διαλόγου. Από ελληνικής πλευράς συμμετείχαν η Λίνα Μενδώνη, η Σοφία Ζαχαράκη και ο Γιάννης Βρούτσης, ενώ από αμερικανικής πλευράς η Catherine Dillon. Αντικείμενο της συνάντησης ήταν η περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας στους τομείς του πολιτισμού, της παιδείας και του αθλητισμού.
