Ολοκληρώθηκαν οι προμελέτες αποκατάστασης, συντήρησης και επανάχρησης του Συγκροτήματος 2 της πρώην Ζυθοποιίας ΦΙΞ, στη δυτική είσοδο της Θεσσαλονίκης, προχωρώντας τον σχεδιασμό για την αξιοποίηση του ιστορικού βιομηχανικού μνημείου ως χώρου πολιτισμού.

Στο συγκρότημα προβλέπεται να στεγαστούν χρήσεις του MOMus – Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης, με κύριο άξονα τη μόνιμη έκθεση της Συλλογής Κωστάκη, καθώς και χρήσεις της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης και του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης.

Το ανατολικό τμήμα της πρώην ζυθοποιίας, γνωστό ως Συγκρότημα 2 ή Σ2, εξαγοράστηκε το 2025 από το Υπουργείο Πολιτισμού, μαζί με τον διατηρητέο εξοπλισμό του, έναντι 8,2 εκατ. ευρώ. Καταλαμβάνει έκταση περίπου 6.900 τ.μ., με διατηρητέα κτήρια συνολικής επιφάνειας 7.715,90 τ.μ.

Οι προμελέτες, που εκπονούνται με δωρεά του Ομίλου DIMAND, καλύπτουν την αρχιτεκτονική, τη στατική και την ηλεκτρομηχανολογική αποκατάσταση, καθώς και τη συντήρηση των δομικών υλικών, των αξιόλογων διακοσμητικών και αρχιτεκτονικών στοιχείων και του ιστορικού μηχανολογικού εξοπλισμού.

Διατήρηση των κτηρίων και του βιομηχανικού εξοπλισμού

Κεντρική αρχή του σχεδιασμού είναι η διατήρηση και αποκατάσταση όλων των ιστορικών κελυφών, με παράλληλη ένταξη των νέων λειτουργιών. Προβλέπονται επισκευές και αποκατάσταση των κτηρίων, καθώς και ανακατασκευή των τμημάτων που έχουν καταρρεύσει.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο ζυθοβραστήριο, στους κτιστούς φούρνους και στον διατηρητέο μηχανολογικό εξοπλισμό. Τα στοιχεία αυτά εντάσσονται στις νέες χρήσεις, ώστε να παραμένει αναγνωρίσιμη η αρχική λειτουργία του συγκροτήματος ως ζυθοποιείου.

Οι προτάσεις συντήρησης αφορούν τόσο το εξωτερικό όσο και το εσωτερικό των κτηρίων, με στόχο τη διαφύλαξη της αυθεντικότητας και την ανάδειξη του βιομηχανικού χαρακτήρα τους. Οι εγκαταστάσεις κλιματισμού, αερισμού, ηλεκτροδότησης και πυροπροστασίας προβλέπεται να ενταχθούν με τις ελάχιστες δυνατές επεμβάσεις στα ιστορικά κελύφη, χωρίς αλλοίωση των κύριων όψεων. Παράλληλα, ο σχεδιασμός διασφαλίζει την προσβασιμότητα για άτομα με αναπηρία.

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε την πρώην Ζυθοποιία ΦΙΞ σημαντικό τεκμήριο της νεότερης βιομηχανικής ιστορίας και εμβληματικό τοπόσημο της δυτικής Θεσσαλονίκης. Όπως ανέφερε, στόχος είναι να διασωθούν η αυθεντικότητα και η μνήμη του συγκροτήματος και να επανενταχθεί στη ζωή της πόλης ως σύγχρονος, ανοιχτός πολιτιστικός πυρήνας.

Από το οινοπνευματοποιείο στη ζυθοποιία ΦΙΞ

Η ιστορία του συγκροτήματος ξεκινά το 1882, με την ίδρυση του οινοπνευματοποιείου «Όλυμπος – Allatini Freres». Το 1892 μετατράπηκε σε ζυθοποιείο και το 1927 πέρασε στην αθηναϊκή εταιρεία «Κάρολος Φιξ Α.Ε.». Επεκτάθηκε σταδιακά και λειτούργησε έως το 1983, όταν εγκαταλείφθηκε μετά την πτώχευση της εταιρείας.

Το Σ2 αναπτύχθηκε γύρω από τον αρχικό πυρήνα του οινοπνευματοποιείου Μισραχή, Αλλατίνι και Φερνάντεζ. Οι επιμέρους κτηριακοί όγκοι οργανώνονται γύρω από ψηλές πυργοειδείς κατασκευές, ενώ η σύνθετη εσωτερική διάταξη αποτυπώνει τις διαφορετικές φάσεις παραγωγής βύνης και ζύθου και τις ανάγκες των αποθηκευτικών και μηχανολογικών εγκαταστάσεων.

Ξεχωριστή θέση έχουν το λεβητοστάσιο και το ζυθοβραστήριο, όπου παραγόταν το ζυθογλεύκος. Ο μορφολογικός και διακοσμητικός χαρακτήρας του τελευταίου παραπέμπει σε γερμανικές και γαλλικές ζυθοποιίες του 19ου αιώνα.

Το 1992, το κτήριο και ο εξοπλισμός του χαρακτηρίστηκαν από το Υπουργείο Πολιτισμού ιστορικό διατηρητέο μνημείο, ως σημαντικό τεκμήριο της βιομηχανικής, αρχιτεκτονικής και οικονομικής ιστορίας της Θεσσαλονίκης. Η σημερινή παρέμβαση σχεδιάζεται έπειτα από μακρά περίοδο εγκατάλειψης και σημαντικές φθορές.