Μια έκθεση αφιερωμένη στην ιστορική διαδρομή των Ελλήνων Βλάχων στις σερβικές περιοχές και στη συμβολή τους στη Δυτική Μακεδονία και τον νεότερο Ελληνισμό φιλοξενείται από τις 2 έως τις 16 Αυγούστου 2026 στην Κλεισούρα Καστοριάς.
Η έκθεση, με τίτλο «Ελληνόβλαχοι (Τσιντσάροι) στις σερβικές περιοχές κατά τον 18ο-19ο αιώνα: Ευεργετώντας τη μητέρα πατρίδα και τη νέα πατρίδα», διοργανώνεται με πρωτοβουλία της Δημοτικής Κοινότητας Κλεισούρας και του Πολιτιστικού Συλλόγου Κλεισούρας «Ο Δάρβαρης».
Το εκθεσιακό υλικό μεταφέρεται στην Κλεισούρα από το Λαογραφικό Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας-Θράκης. Την έκθεση έχει επιμεληθεί ο καταγόμενος από την Κλεισούρα ιστορικός και διδάκτωρ Ιστορίας του Ελληνισμού του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Νικόλαος Σιώκης. Η έκθεση έχει ήδη παρουσιαστεί στο Βελιγράδι και αποτελεί τμήμα της ευρύτερης περιοδικής έκθεσης του Μουσείου για τους Ελληνόβλαχους και την εθνοευεργεσία.
Η επιλογή της Κλεισούρας ως τόπου φιλοξενίας συνδέεται άμεσα με την ιστορία της. Από τον 18ο αιώνα, η κωμόπολη της Δυτικής Μακεδονίας αποτέλεσε μία από τις σημαντικότερες κοιτίδες του βλαχόφωνου ελληνισμού, αναπτύσσοντας έντονη εμπορική, οικονομική και πνευματική δραστηριότητα.
Πολλές οικογένειες με καταγωγή από την Κλεισούρα εγκαταστάθηκαν στις σερβικές περιοχές και σε άλλα κέντρα των Βαλκανίων, όπου δραστηριοποιήθηκαν ως έμποροι, τραπεζίτες και λόγιοι. Αρκετοί από τους εκπροσώπους τους αναδείχθηκαν σε ευεργέτες, διατηρώντας παράλληλα ισχυρούς δεσμούς με τη γενέτειρά τους.
Η δραστηριότητα αυτή εντάσσεται στην ευρύτερη ιστορία της Δυτικής Μακεδονίας, όπου αναπτύχθηκαν σημαντικά βλαχόφωνα αστικά και εμπορικά κέντρα, όπως η Σιάτιστα, η Βλάστη, το Νυμφαίο και η Σαμαρίνα. Οι παροικίες των κατοίκων τους στη Σερβία, στην Κεντρική Ευρώπη και στα Βαλκάνια συνέβαλαν στην ανάπτυξη του εμπορίου, αλλά και στην ίδρυση σχολείων, εκκλησιών και κοινωφελών ιδρυμάτων. Παράλληλα, ενίσχυσαν την παιδεία και τους εθνικούς αγώνες στις ιδιαίτερες πατρίδες τους.
Μέσα από αρχειακό υλικό, ιστορικά τεκμήρια, φωτογραφίες και άλλο εποπτικό υλικό, η έκθεση φωτίζει μια λιγότερο γνωστή πτυχή της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Αναδεικνύει, επίσης, τον ρόλο των παροικιών του βλαχόφωνου ελληνισμού στη δημιουργία εμπορικών δικτύων, στη διάδοση του ελληνικού πολιτισμού και στην οικονομική και πνευματική αναγέννηση του Ελληνισμού.
Τα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν την Κυριακή 2 Αυγούστου 2026, στις 11:00.
Η έκθεση θα είναι ανοικτή για το κοινό έως τις 16 Αυγούστου, καθημερινά από τις 10:00 έως τις 18:00, με ελεύθερη είσοδο.
