Το Τμήμα Αρχαιοτήτων του Υφυπουργείου Πολιτισμού της Κύπρου ανακοίνωσε την ολοκλήρωση της δεύτερης ανασκαφικής περιόδου της Γαλλικής Αρχαιολογικής Αποστολής Αμαθούντας στο δυτικό άνδηρο της ακρόπολης.

Η ανασκαφή πραγματοποιήθηκε από τις 30 Μαρτίου έως τις 24 Απριλίου 2026, υπό τη διεύθυνση της δρος Anna Cannavò, από το Laboratoire HiSoMA, MOM, στη Λυών. Η αποστολή αποτελεί συνεργασία της Γαλλικής Σχολής Αθηνών, του Υπουργείου Εξωτερικών της Γαλλίας και του Laboratoire HiSoMA.

Η φετινή έρευνα επικεντρώθηκε στο δυτικό άνδηρο της ακρόπολης της Αμαθούντας, περιοχή που είχε προηγουμένως διερευνηθεί με γεωφυσική διασκόπηση το 2024. Οι ανασκαφές άρχισαν το 2025, όταν στην Τομή 1, περίπου στο κέντρο του ανδήρου, αποκαλύφθηκε τμήμα τοίχου με κατεύθυνση βορρά-νότο. Ο τοίχος συνδεόταν με στρώμα κατάρρευσης, το οποίο περιείχε καλά διατηρημένα κεραμίδια και άλλο αρχαιολογικό υλικό.

Νέα στοιχεία για τον υστερορωμαϊκό τοίχο

Κατά τη δεύτερη ανασκαφική περίοδο, η Τομή 1 διευρύνθηκε, αποκαλύπτοντας μεγαλύτερο τμήμα του ίδιου τοίχου. Η κατασκευή βαίνει παράλληλα με το φυσικό άκρο του ανδήρου, ενώ το νότιο τμήμα της κάμπτεται ελαφρώς προς τα δυτικά.

Το μέγιστο πάχος του τοίχου φτάνει τα 2 μέτρα, ενώ το μέσο σωζόμενο ύψος του είναι περίπου 50 εκατοστά. Η ανατολική του πλευρά είναι κατασκευασμένη από μεγάλους γωνιόλιθους ασβεστόλιθου, ενώ το εσωτερικό γέμισμα αποτελείται από μικρούς και μεσαίους αργούς λίθους. Ως συνδετικό υλικό χρησιμοποιήθηκε πηλός.

Σύμφωνα με τα ανασκαφικά δεδομένα, ο τοίχος φαίνεται να παρουσιάζει δύο αρχιτεκτονικές φάσεις. Στην πρώτη φάση, ένας τοίχος πάχους 1,35 μ. ενισχύθηκε στην ανατολική του πλευρά με δεύτερη σειρά γωνιόλιθων από ασβεστόλιθο, ενώ το κενό ανάμεσά τους συμπληρώθηκε με αργούς λίθους.

Μικρή τομή στο βόρειο τμήμα του τοίχου, στο ανατολικό του πρόσωπο, αποκάλυψε τα θεμέλιά του. Στη δυτική πλευρά του συνδέεται δάπεδο, μέρος του οποίου είχε στρωθεί με κεραμίδια πάνω σε υπόστρωμα χαλικιών. Τόσο ο τοίχος όσο και το δάπεδο χρονολογούνται στην Υστερορωμαϊκή περίοδο.

Στρώμα καταστροφής και ευρήματα

Στο στρώμα καταστροφής, που ανασκάφηκε στην ανατολική πλευρά του τοίχου, εντοπίστηκαν αρκετοί γωνιόλιθοι από την κατάρρευσή του. Ορισμένοι από αυτούς ήταν σε δεύτερη χρήση, γεγονός που δείχνει ότι είχαν επαναχρησιμοποιηθεί από άλλα κτήρια.

Βρέθηκαν επίσης πολλά κεραμίδια από την κατάρρευση στέγης, καθώς και υπολείμματα πλιθαριών, τα οποία πιθανότατα προέρχονται από την ανωδομή της κατασκευής.

Η δυτική όψη του τοίχου δεν ανασκάφηκε, καθώς βρίσκεται πολύ κοντά στο φυσικό άκρο του ανδήρου. Η πλήρης αποκάλυψή της θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την ακεραιότητα των σωζόμενων αρχιτεκτονικών καταλοίπων.

Κατά την ανασκαφική περίοδο του 2026 ανοίχθηκε και δεύτερη τομή, διαστάσεων 5×5 μ., στο βόρειο πέρας του ανδήρου. Στην Τομή 3 δεν εντοπίστηκαν αρχιτεκτονικά κατάλοιπα, ωστόσο το γέμισμά της ήταν πλούσιο σε υλικό της Εποχής του Σιδήρου.

Ο αμυντικός χαρακτήρας της κατασκευής

Οι αρχαιολογικές μαρτυρίες της φετινής περιόδου επιβεβαιώνουν τη σημασία του δυτικού ανδήρου κατά την Υστερορωμαϊκή περίοδο. Ο τοίχος που αποκαλύφθηκε φαίνεται να είχε αμυντικό χαρακτήρα, γεγονός που υποδηλώνει την ανάγκη προστασίας της κορυφής της ακρόπολης και της βασιλικής που είχε διαδεχθεί το ιερό της Αφροδίτης.

Παρότι η δυτική πλαγιά της ακρόπολης της Αμαθούντας είναι απόκρημνη, δεν είναι εντελώς δυσπρόσιτη. Για τον λόγο αυτό φαίνεται ότι απαιτούνταν επιπλέον μέτρα προστασίας σε περίπτωση κινδύνου.

Η συνέχιση της έρευνας αναμένεται να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση του σχεδίου αυτής της αμυντικής κατασκευής, αλλά και της χρήσης των χώρων που βρίσκονταν ανατολικά της. Ένα από τα βασικά ζητήματα που θα διερευνηθούν στο μέλλον είναι κατά πόσον τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα κατασκευάστηκαν πάνω σε παλαιότερες δομές.