Ποια είναι η αινιγματική φιγούρα με την ομπρέλα, που τη συναντάμε από την Αθήνα μέχρι το Χαλέπι;
Τι κοινό έχει η μυστηριώδης ιδιοκτήτρια του ξενοδοχείου Ζηνοβία με τη διάσημη Αγκάθα Κρίστι;
Και πώς τέσσερις Αθηναίοι –όπως αποκαλούνται όσοι συνδέονται στενά με τη Γαλλική Σχολή Αθηνών– που έχουν καταγωγή από την Αλσατία, βρέθηκαν επικεφαλής των ανασκαφών και της αποκατάστασης της Παλμύρας;
Αυτά τα ερωτήματα βρίσκονται στο επίκεντρο της έκθεσης «Αναζητώντας την Ανατολή. Διασταυρούμενες πορείες αρχαιολόγων», μιας διπλής έρευνας που ξεκίνησε στο Πανεπιστήμιο του Στρασβούργου. Η πρώτη ακολουθεί τα χνάρια τεσσάρων αρχαιολόγων που συνδέονται με τη Γαλλική Σχολή Αθηνών –Paul Perdrizet, Henri Seyrig, Albert Gabriel και Daniel Schlumberger– οι οποίοι, κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου, ταξίδεψαν σε μία Ανατολή που ήταν τότε ακόμη σε μεγάλο βαθμό άγνωστη.
Η δεύτερη έρευνα βασίζεται στις φωτογραφικές συλλογές του Πανεπιστημίου του Στρασβούργου, σε συνδυασμό με τα αρχεία της Γαλλικής Σχολής Αθηνών (EFA) και άλλων συνεργαζόμενων ιδρυμάτων (IFEA, IFPO, DAFA και Ανατολική Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Saint-Joseph της Βηρυτού). Η σύνδεσή τους αναδεικνύει ένα σύνολο αδημοσίευτων αρχείων, που μαρτυρούν την έντονη αρχαιολογική δραστηριότητα των πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα. Κατά τη διάρκεια αυτής της ιδιαίτερα γόνιμης περιόδου για την αρχαιολογία της Ανατολής, δεκάδες αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία ανασκάφηκαν, μελετήθηκαν και αναστηλώθηκαν, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός ευρέος επιστημονικού δικτύου που θα οδηγήσει, αργότερα, στη δημιουργία των γαλλικών ινστιτούτων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η έκθεση, που παρουσιάστηκε διαδοχικά στο Στρασβούργο (Maison interuniversitaire des Sciences de l’Homme – Alsace) και στη Ρόδο (Fondation Marc de Montalembert), από τις 19 Φεβρουαρίου μεταφέρεται στην Αθήνα, τόπο εκπαίδευσης και συνάντησης των ερευνητών που βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της ιστορίας.
Σε αυτό τον νέο σταθμό, η έκθεση εμπλουτίζεται με μοναδικό υλικό από τα αρχεία της Γαλλικής Σχολής Αθηνών. Ταξιδιωτικά ημερολόγια, χάρτες, αλληλογραφία και πολυάριθμες μαρτυρίες από τις πρώτες εξερευνήσεις της ανατολικής Μεσογείου κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα συνομιλούν με αντικείμενα που σχετίζονται με τις μεθόδους αρχαιολογικής τεκμηρίωσης της εποχής (φωτογραφικές μηχανές, τοπογραφικά όργανα και εργαλεία πεδίου που μας επιτρέπουν να προσεγγίσουμε την καθημερινότητα των αρχαιολόγων) και κινούνται μεταξύ αρχαιολογικών εργασιών και εθνογραφικών παρατηρήσεων.
Η συγκριτική παρουσίαση αυτών των αρχείων φωτίζει επίσης την εξέλιξη της φωτογραφίας ως εργαλείου έρευνας. Από τις γυάλινες πλάκες έως τη στερεοσκοπική εικόνα, από την ακουαρέλα έως τις αεροφωτογραφίες, από τις διαλέξεις που συνοδεύονταν από «φωτεινές εικόνες» έως τα μαθήματα με διαφάνειες, η έκθεση παρουσιάζει την ποικιλία των μέσων που χρησιμοποιήθηκαν για την τεκμηρίωση, τη μετάδοση και την προβολή της αρχαιολογίας.
Συγκεντρώνοντας αυτά τα αρχεία, η έκθεση φιλοδοξεί να αναβιώσει την πορεία πρωτοπόρων ερευνητών και να αποδώσει το μεγαλείο αυτής της θεμελιακής επιστημονικής περιπέτειας, προσφέροντας στο κοινό τη σπάνια ευκαιρία να ανακαλύψει ένα άγνωστο πολιτιστικό κληροδότημα με διαχρονική αξία.
Η έκθεση θα παρουσιαστεί στο Ισόγειο της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος, στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος.
Είσοδος ελεύθερη.
Διάρκεια έκθεσης: 19 Φεβρουαρίου – 25 Απριλίου 2026.
Ωράριο λειτουργίας: Δευτέρα έως Κυριακή: 09.00 – 24.00.
Η έκθεση συνοδεύεται από έναν τρίγλωσσο κατάλογο, που έχει εκδοθεί στη συλλογή Patrimoine photographique των εκδόσεων της Γαλλικής Σχολής Αθηνών.
