Ομιλία της Ασπασίας Παπαδάκη (δρ Ιστορίας, πρώην προϊσταμένη ΓΑΚ – Αρχείων Ν. Ρεθύμνης) με θέμα «Η μονή της Παναγίας των Σταυροφόρων στον Χάνδακα. Πτυχές της οικονομικής και κοινωνικής ζωής της».
Πρόκειται για την πέμπτη ομιλία στο πλαίσιο του σεμιναρίου «Ιστορία του Μεσαιωνικού και Νέου Ελληνισμού» που διοργανώνουν το Ιστορικό και Παλαιογραφικό Αρχείο του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης (ΙΠΑ/ΜΙΕΤ) και το Κέντρο Έρευνας του Μεσαιωνικού και Νέου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών (ΚΕΜΝΕ).
Η θεματική του σεμιναρίου για το 2025 ήταν: Εκκλησία, οικονομία και κοινωνία στον ελληνικό χώρο (1204-1821).
Περίληψη ομιλίας
Η μονή της Παναγίας των Σταυροφόρων ιδρύθηκε στον Χάνδακα κατά τις πρώτες δεκαετίες του 13ου αιώνα και παρέμεινε στην ιδιοκτησία του τάγματος έως το 1651. Μάλιστα ήταν το μοναδικό μοναστήρι των Σταυροφόρων σε όλη την Κρήτη καθώς και το μοναδικό σε ολόκληρη την ελληνολατινική Ανατολή από το δεύτερο μισό του 15ου αιώνα. Ο εντοπισμός σημαντικού αρχειακού υλικού στο Κρατικό Αρχείο της Βενετίας επέτρεψε τη μελέτη διάφορων πτυχών της οικονομικής και κοινωνικής δράσης της μονής της Παναγίας, όπως το μέγεθος της ακίνητης περιουσίας, ο τρόπος εκμετάλλευσής της και τα συνακόλουθα εισοδήματα, τα είδη και οι τιμές των προϊόντων που προμηθεύονταν οι μοναχοί για τη διαβίωσή τους και τη συντήρηση του μοναστηριακού συγκροτήματος, οι οικονομικές συναλλαγές της με τους επαγγελματίες του Χάνδακα, το κύρος που απολάμβανε μεταξύ των καθολικών κατοίκων της Κρήτης, η συμμετοχή της στην τελετουργική ζωή του τόπου.
Για την ομιλήτρια
Η Ασπασία Παπαδάκη είναι πτυχιούχος του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και διδάκτορας του ίδιου Τμήματος. Υπήρξε υπότροφος ερευνήτρια του Ελληνικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών της Βενετίας. Εργάστηκε στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, όπου ανέλαβε την ίδρυση και οργάνωση του νεοσύστατου Αρχείου του Νομού Ρεθύμνης, ασκώντας χρέη προϊσταμένης. Το διάστημα 1995-2000 δίδαξε, ως ειδική επιστήμων, μεσαιωνική ιστορία στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, ενώ από το ακαδημαϊκό έτος 2004-2005 και μέχρι το 2021 δίδαξε μεσαιωνική και ευρωπαϊκή ιστορία στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.
Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα επικεντρώνονται στην ιστορία ελληνικών περιοχών υπό βενετική κυριαρχία (Κρήτη, Κύθηρα, Κύπρος, Τήνος κ.ά.), με έμφαση στην Κρήτη, και ειδικότερα στην κοινωνία, τη διοίκηση, την οικονομία, τις εκδηλώσεις του δημόσιου βίου, τη δράση της λατινικής και ορθόδοξης Εκκλησίας, όπως και σε ζητήματα αρχειονομίας και έκδοσης αρχειακών πηγών. Έχει δημοσιεύσει βιβλία, μελέτες και άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά, συλλογικούς τόμους και πρακτικά συνεδρίων.
Διοργανωτές: Κώστας Λαμπρινός (Διευθυντής Ερευνών, Διευθύνων του ΚΕΜΝΕ/Ακαδημία Αθηνών) και Σταύρος Γριμάνης (Yπεύθυνος του ΙΠΑ/ΜΙΕΤ).