Στο άρθρο παρουσιάζεται συνοπτικά η εξέλιξη των ιδιωτικών κτιρίων του Πειραιά, με έμφαση στις κατοικίες στο αστικό τμήμα της πόλης. Κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα, στο κέντρο κτίζονται μεσαίας κλίμακας μονοκατοικίες ή διπλοκατοικίες και περιορισμένος αριθμός αστικών μεγάρων, ενώ στα προάστια επαύλεις και εξοχικά, αλλά και κτίσματα πρώτης κατοικίας, κυρίως μετά την πληθυσμιακή έκρηξη και τη μεταβολή των λειτουργιών και των κοινωνικών στρωμάτων που εγκαθίστανται στις περιοχές αυτές. Στα υπόλοιπα ρυμοτομημένα τμήματα (στα Υδραίικα, στις συνοικίες Βρυώνη, Χατζηκυριακείου και Αγίου Βασιλείου, στα Κρητικά της Καστέλλας και στον Προφήτη Ηλία) οικοδομούνται σε στενομέτωπα οικόπεδα κυρίως μικρές κατοικίες για τη στέγαση οικονομικά αδύναμων στρωμάτων. Κατά τον 20ό αιώνα, οι εξελίξεις σε όλα τα επίπεδα οδηγούν στην οικοδόμηση τριπλοκατοικιών ή μικρών πολυκατοικιών.