Γίνε μέλος
Αποστολή με email
Το email σας *
email φίλου *
CAPTCHA *
CAPTCHA Code *
Ανανέωση CAPTCHA
Μήνυμα
* υποχρεωτικά πεδία
Αποστολή
Community
   από Anna Archaeologist
Δείτε το προφίλ μου
Αναμνήσεις… με αφορμή το Μουσείο Σχολικής Ζωής
Last update: 16/03/2015 13:05

Με την ευκαιρία της παρουσίασης του Μουσείου Σχολικής Ζωής του Δήμου Χανίων από το site της Αρχαιολογίας, σας στέλνω μερικές φωτογραφίες με τις εντυπώσεις μου, εντυπώσεις που είναι ήδη 40 χρόνων.

Το Μουσείο Σχολικής Ζωής, ίδρυμα το οποίο γνωρίσαμε μέσα από κείμενα και φωτογραφίες που μας έδωσε το ίδιο, είναι σημαντικό αφενός γιατί στους παλαιούς επαναφέρει μνήμες των παιδικών τους χρόνων, αφετέρου επειδή στους νεότερους κεντρίζει το ενδιαφέρον γι’ αυτά που ζήσαν οι γονείς τους.

Εμάς μας συγκίνησαν ιδιαίτερα ορισμένα αντικείμενα της συλλογής του Μουσείου Σχολικής Ζωής που, τον καθέναν μας ξεχωριστά, όταν κοιτάζαμε τις φωτογραφίες μάς ταξιδέψαν στην παιδική μας ηλικία ή μας γνωρίσανε πράγματα και «στιγμές» που μας έχουν διηγηθεί οι μεγαλύτεροι.

Πολύ πριν από την ηλεκτρονική εποχή, ο κάθε χάρτης αποκάλυπτε και έναν κόσμο διαφορετικό (εικ. 1). Ο εκπαιδευτικός τον ξετύλιγε όπως οι αρχαίοι ξετύλιγαν τους παπύρους και τον κρεμούσε στον τοίχο, από φυτικό σπάγκο. Με το που τέλειωνε η παρουσίαση του μαθήματος, άνοιγε ο επόμενος χάρτης με διαφορετικό περιεχόμενο και συχνά εικονογραφημένος. Οι χάρτες ήταν από χαρτί ανθεκτικό, συχνά κολλημένο σε πανί ώστε να μην σχίζεται. Η μυρωδιά των χαρτών ήταν χαρακτηριστική, μύριζαν «παλιό», μια μυρωδιά που την είχαμε συνδυάσει με τη γνώση, και όταν όλοι οι χάρτες ήταν τακτικά τυλιγμένοι και αποθηκευμένοι, εμείς μαντεύαμε το περιεχόμενο του καθενός και περιμέναμε το μάθημα στο οποίο θα μας τον ξετύλιγε ο δάσκαλός μας.

Πριν χρησιμοποιήσουν τα παιδιά ηλεκτρονικές αριθμομηχανές υπήρχαν άλλα μέσα εκμάθησης της αριθμητικής (εικ. 2). Ένας χάρτης εικονογραφημένος «έδειχνε» το πλήθος από το 1 έως το 10: 1 άλογο, 8 λαγουδάκια κ.λπ. Και με τον άβακα, που υπάρχει από την αρχαιότητα, τα παιδιά μάθαιναν να κάνουν αριθμητικές πράξεις.

Ο επισκοπικός προβολέας κάποτε ήταν το «μοντέρνο» μηχάνημα, που έμελλε να αντικατασταθεί από τις ηλεκτρονικές οθόνες (εικ. 3). Στις μέρες του, ο άσπρος τοίχος της αίθουσας ή ένα άσπρο τεντωμένο πανί ήταν το φόντο για να ονειρεύεται κανείς με αφορμή τις στατικές εικόνες, συχνά γδαρμένες ή ξεθωριασμένες, όμως πάντοτε μαγικές, γιατί σου έδειχναν πράγματα πρωτόγνωρα. Πάνω τους ο δάσκαλος κεντούσε ιστορίες μέσα στην αίθουσα με το υποτυπώδες σκοτάδι που έφτιαχναν οι μπλε κουρτίνες, κρεμασμένες εκείνη την ώρα στα παράθυρα (ευκαιρία να φάει κανείς ένα σπόρο πασατέμπου που είχε κρύψει στην τσέπη του).

Τα πολύ εξελιγμένα σχολεία, αυτά που είχαν χρήματα για να αποκτήσουν «μηχανήματα», είχαν μηχάνημα προβολής ταινιών. Το σελιλόιντ (φιλμ) ήταν ακριβό αλλά συχνά τύχαινε να έχουν κάποιοι γονείς δικές τους ταινίες (ιστορικά αρχεία, παιδικά παραμύθια), τα οποία δάνειζαν στα σχολεία στις επετείους και γενικά στις γιορτές. Η μπομπίνα ξετυλιγόταν από το ένα καρούλι και τυλιγόταν στο άλλο περνώντας μπροστά από τον προβολέα. Το ρυθμό του τυλίγματος συνόδευε ο χαρακτηριστικός ήχος του μετάλλου που χρειαζόταν συχνά γρασάρισμα για να μην κολλάει. Οι πιο εξελιγμένες μηχανές είχαν και ήχο ενώ οι παλαιές και πιο φθηνές έδειχναν μόνο εικόνα με κίνηση και ο εκπαιδευτικός σχολίαζε ακολουθώντας το ρυθμό της προβολής.

Στο Μουσείο Σχολικής Ζωής το γραφείο του δασκάλου ή της δασκάλας τραβάει πάντα την προσοχή των επισκεπτών (εικ. 4). Όλοι θυμούνται τις δασκάλες και τους δασκάλους τους. Πίσω από το γραφείο τους, να επιβάλλουν την τάξη, να επιλέγουν ποιο παιδί θα πει το μάθημα, να διδάσκουν τα μαθήματα του προγράμματος. Το γραφείο αυτό ήταν ένας άλλος κόσμος μέσα στην τάξη, απέναντι από τα θρανία των παιδιών.

Ίσως αυτός να είναι ο λόγος που οι σημερινοί επισκέπτες του Μουσείου δημιουργούν ακαταστασία επάνω στο γραφείο αυτό, μια και τώρα, μεγάλοι πια, μπορούν να το πλησιάσουν χωρίς φόβο…

Πίσω από το γραφείο του δασκάλου βρισκόταν και ο μαυροπίνακας, πάνω στον οποίο τα παιδιά, με κιμωλία που κρατούσαν με τρεμάμενο συνήθως χέρι, έγραφαν το μάθημα. Οι καλοί μαθητές με αυτοπεποίθηση και ωραία στρογγυλά γράμματα, οι κακοί μαθητές σαν κατάδικοι μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα.

Στο τέλος της εξέτασης κάθε παιδιού, ένα υγρό σφουγγαράκι χρησίμευε για το καθάρισμα του μαυροπίνακα.

Σήμερα, στην εποχή της διάδρασης, οι χάρτες δίνονται έτοιμοι στα παιδιά πάνω στις οθόνες των υπολογιστών. Παλιά όμως, ο χάρτης σχεδιαζόταν από το μαθητή που τον χρωμάτιζε και με το χέρι έγραφε τα ονόματα των πόλεων και των χωριών, των βουνών και των ποταμών. Ο χάρτης αυτός της Κρήτης (εικ. 5) πρέπει να είναι έργο ομάδας: άλλος έβαφε τη θάλασσα με μπογιά φτιαγμένη από χρώμα σε σκόνη και ανακατεμένη με αλευρόκολλα που, για να αποκτήσει και επιπλέον όγκο, μπορούσε να πασπαλιστεί με άμμο, κι έτσι τα παιδιά αποκτούσαν ζωντανή εικόνα του ανάγλυφου μιας περιοχής και των χαρακτηριστικών της. Συχνά σε κάποια σχολεία, το κάθε παιδί αναλάμβανε να φτιάξει στο σπίτι του ένα νομό δίνοντάς του τρισδιάστατη όψη, φτιάχνοντας το βουνό απο τσαλακωμένο χαρτί, που μετά το έβαφε, και το ποτάμι από τσαλακωμένη μπλε ζελατίνα.

Δημοφιλή Blogs
Αποτρίχωση ή πώς να μη μοιάζουμε με τα ζώα
από Anna Archaeologist
Η μόδα είναι η τάση που έχει ο άνθρωπος να επεμβαίνει στη φύση. Ωστόσο, η τριχοφυΐα έχει λόγο ύπαρξης.
Ιερό του Διονύσου στα Ύρια της Νάξου
από EviKapa Αρχαιολόγος, MS · Διοίκηση Πολιτισμικών Μονάδων
Ιερό του Διονύσου στα Ύρια της Νάξου-Αύγουστος 2009
Αρχείο Blog
2017
2015 (4)
2014 (7)
2013 (6)
2012 (8)
2011 (2)